สาววัย 30 กินแค่โจ๊ก-ปลา ทุกวัน ผลตรวจเลือดออกมา หมอถึงกับตกใจ

หลายคนอาจเข้าใจว่า การลดอาหารไขมันและควบคุมปริมาณอาหารอย่างเคร่งครัด จะช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือดได้เสมอ แต่กรณีของหญิงวัย 30 กว่าปีรายหนึ่งกลับพบผลลัพธ์ตรงกันข้าม หลังเธอรับประทานอาหารเพียงปลาและโจ๊กเป็นหลักทุกวัน ผลตรวจเลือดกลับพบว่าระดับคอเลสเตอรอลสูงกว่า 400 mg/dL ขณะที่ค่า LDL-C หรือ “ไขมันเลว” สูงถึง 276 mg/dL

 

กรณีดังกล่าวถูกเปิดเผยโดย นพ.หงฮุ่ยเฟิง แพทย์โรคหัวใจจากโรงพยาบาลซินกวง เขตปกครองไต้หวัน โดยผู้ป่วยรายนี้เข้าพบแพทย์หลังพบว่าระดับคอเลสเตอรอลสูงผิดปกติ แม้จะไม่ได้รับประทานอาหารที่มีไขมันหรือคอเลสเตอรอลสูงเป็นประจำ

 

สงสัยไขมันในเลือดสูงจากพันธุกรรม หลังครอบครัวมีประวัติโรคหลอดเลือด

จากผลตรวจพบว่า ระดับไตรกลีเซอไรด์และ HDL-C หรือไขมันดี ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ ขณะที่ประวัติครอบครัวพบว่า บิดาและปู่เคยมีประวัติโรคหลอดเลือดสมอง รวมถึงมีปัญหาเรื่องคอเลสเตอรอลสูง ทำให้แพทย์ในช่วงแรกสงสัยว่า ผู้ป่วยอาจเป็นโรคไขมันในเลือดสูงจากพันธุกรรม หรือ Familial Hypercholesterolemia

 

อย่างไรก็ตาม เมื่อตรวจร่างกายเพิ่มเติมกลับไม่พบลักษณะบางอย่างที่มักพบในผู้ป่วยโรคดังกล่าว เช่น ก้อนไขมันสะสมบริเวณเส้นเอ็น ขณะที่เส้นเอ็นร้อยหวายบริเวณส้นเท้าของผู้ป่วยกลับมีลักษณะบางกว่าปกติ ทำให้แพทย์ต้องค้นหาสาเหตุอื่นเพิ่มเติม

 

 

กินเพียงวันละ 500 กว่าแคลอรี ร่างกายเข้าสู่ภาวะขาดพลังงาน

เมื่อแพทย์สอบถามพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการรับประทานอาหารอย่างละเอียด พบข้อมูลสำคัญว่า หญิงรายนี้มีค่าดัชนีมวลกาย หรือ BMI เพียง 17 อีกทั้งมีความดันโลหิตตัวบนอยู่ในระดับ 70 กว่า และอัตราการเต้นของหัวใจช้าผิดปกติ อยู่ที่ประมาณ 30–40 ครั้งต่อนาที

นอกจากนี้ เธอยังไม่มีประจำเดือนมานานประมาณ 4 - 5 ปี และเมื่อได้รับการตรวจโดยแพทย์ด้านต่อมไร้ท่อ พบว่าเธอได้รับพลังงานจากอาหารเพียงประมาณ 500 กว่าแคลอรีต่อวันเท่านั้น

ก่อนหน้านี้ผู้ป่วยเคยบอกแพทย์ว่า “กินแค่ปลาและโจ๊กทุกวัน” ทำให้ในตอนแรกแพทย์เข้าใจว่า เธอพยายามควบคุมอาหารเนื่องจากกังวลเรื่องคอเลสเตอรอล แต่เมื่อพิจารณาข้อมูลทั้งหมดกลับพบว่า การได้รับพลังงานไม่เพียงพอเป็นเวลานาน อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ระดับคอเลสเตอรอลสูงขึ้น

ภาวะดังกล่าวเรียกว่า “Starvation hypercholesterolemia” หรือภาวะคอเลสเตอรอลสูงจากการอดอาหาร ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้แม้ผู้ป่วยจะไม่ได้รับประทานอาหารที่มีไขมันสูงก็ตาม

 

ทำไมกินน้อยเกินไปถึงทำให้คอเลสเตอรอลสูง?

แพทย์อธิบายว่า เมื่อร่างกายได้รับพลังงานไม่เพียงพอเป็นเวลานาน อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง ทั้งหัวใจเต้นช้า ความดันโลหิตต่ำ ประจำเดือนขาด และภาวะขาดสารอาหาร

การขาดพลังงานยังส่งผลต่อระบบฮอร์โมนและกระบวนการเผาผลาญ โดยอาจพบภาวะที่เรียกว่า Low T3 syndrome ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนไทรอยด์ที่เกี่ยวข้องกับการเผาผลาญพลังงาน

 

ในภาวะนี้ การทำงานของตัวรับ LDL ในตับอาจลดลง ส่งผลให้ร่างกายกำจัด LDL และคอเลสเตอรอลออกจากกระแสเลือดได้น้อยลง จึงอาจทำให้ระดับคอเลสเตอรอลเพิ่มสูงขึ้น แม้จะรับประทานอาหารที่มีไขมันต่ำก็ตาม

 

แพทย์เตือน อย่ารีบเพิ่มอาหารจำนวนมากในทันที

สำหรับผู้ที่อยู่ในภาวะขาดพลังงาน การแก้ปัญหาไม่ได้หมายความว่าจะต้องกลับมารับประทานอาหารปริมาณมากในทันที แต่ควรเพิ่มพลังงานอย่างค่อยเป็นค่อยไป และอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ

 

เนื่องจากผู้ที่ขาดอาหารอย่างรุนแรงเป็นเวลานาน หากกลับมารับประทานอาหารในปริมาณมากอย่างรวดเร็ว อาจเสี่ยงต่อ “ภาวะรีฟีดดิ้งซินโดรม” (Refeeding syndrome) ซึ่งเป็นภาวะที่อาจทำให้เกิดความผิดปกติของเกลือแร่และส่งผลกระทบต่อระบบหัวใจและอวัยวะต่าง ๆ จนเป็นอันตรายได้

 

 

ปรับอาหารเพียง 3 สัปดาห์ ค่า LDL-C ลดลงประมาณ 100 หน่วย

หลังผู้ป่วยปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ โดยค่อย ๆ ปรับเพิ่มปริมาณอาหารและพลังงานให้เหมาะสมเป็นเวลาประมาณ 3 สัปดาห์ ผลตรวจพบว่า ค่า LDL-C ลดลงอย่างชัดเจนประมาณ 100 หน่วย ขณะที่ความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจเริ่มกลับเข้าสู่ภาวะปกติ

ผลลัพธ์ดังกล่าวทำให้แพทย์เห็นว่า ปัญหาของผู้ป่วยอาจไม่ได้เกิดจากโรคไขมันในเลือดสูงแบบทั่วไป แต่มีความเกี่ยวข้องกับภาวะขาดพลังงานเป็นเวลานาน โดยในขณะนั้นการใช้ยาลดไขมันอาจไม่ใช่แนวทางที่มุ่งแก้ต้นเหตุ และจำเป็นต้องติดตามค่าต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง

 

 

กินเพื่อสุขภาพ แต่อย่าคุมอาหารจนร่างกายขาดพลังงาน

กรณีนี้สะท้อนว่า การควบคุมอาหารมากเกินไปอาจส่งผลกระทบต่อร่างกายได้ แม้อาหารที่เลือกรับประทานจะเป็นอาหารที่หลายคนมองว่าดีต่อสุขภาพ เช่น ปลาและโจ๊กก็ตาม

 

การดูแลสุขภาพจึงควรเน้นการรับประทานอาหารให้หลากหลายและได้รับพลังงานอย่างเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย การลดอาหารหรือจำกัดแคลอรีอย่างรุนแรงโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพด้านอื่นแทนที่จะช่วยให้สุขภาพดีขึ้น

ข้อมูลจาก mirrormedia