เฝ้าระวัง ปลาหมอคางดำ เขื่อนลำปาว เปิดภารกิจเร่งด่วน ประมงกาฬสินธุ์

กรณีคลิปในโลกออนไลน์ ปรากฎเหตุการณ์ที่ทางหนุ่มอาชีพประมงรายหนึ่ง ออกจับปลาเลี้ยงชีพในเขื่อนลำปาว ก่อนจะพบปลาหมอคางดำ ติดลอบมาด้วย นำมาซึ่งความหวั่นวิตกว่า ปลาหมอคางดำ จะมาทำลายระบบนิเวศทำปลาพื้นถิ่นสูญพันธุ์ และอาจจะลามไปกระทบวิถีชีวิตประมงพื้นบ้าน

ซึ่งคลิปดังกล่าวได้มีการเปรียบเทียบปลาที่จับมาได้ จากเขื่อนลำปาว ระหว่าง ปลานิลและปลาหมอคางดำมีความแตกต่างกันอย่างไรพร้อมข้อความ "มันมาถึงแล้ว เขื่อนลำปาว ปลาหมอคางดำ และส่งเข้าประจำการที่เขื่อนลำปาวเป็นที่เรียบร้อย อยากได้ไปทำปลากระป๋อง มาเอาได้เลย"
 

จากประเด็นดังกล่าว ทาง สำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์  ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงในบริเวณอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว ภายหลังมีการเผยแพร่ภาพและคลิปวิดีโอผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 กรณีชาวประมงสามารถจับปลาที่ระบุว่าเป็นปลาหมอคางดำได้ จำนวน 1 ตัว บริเวณบ้านนาอวน ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยปลาดังกล่าวถูกนำไปบริโภคแล้ว 

เจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบรวม 6 จุด ได้แก่

1. บ้านดงน้อย ตำบลภูสิงห์ อำเภอสหัสขันธ์
2. บ้านโนนทัน ตำบลสำราญใต้ อำเภอสามชัย
3. บริเวณสวนภูมิพันดาว อำเภอสหัสขันธ์
4. บ้านท่าเรือภูสิงห์ บ้านหนองสรวง อำเภอสหัสขันธ์
5. บ้านหนองสรวง อ.หนองกุงศรี (ที่ชาวประมงพบปลาหมอคางดำ)
6. บริเวณบ้านนาอวน ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี

โดยได้สอบถามชาวประมง ผู้รับซื้อสัตว์น้ำ รวมทั้งสุ่มใช้เครื่องมือประมง เช่น การทอดแห และตรวจสอบสัตว์น้ำที่จับได้ในพื้นที่

ผลการตรวจสอบเบื้องต้น พบว่า ในจุดสำรวจดังกล่าว ยังไม่พบปลาหมอคางดำ ทั้งจากการสอบถามผู้ประกอบอาชีพประมง การตรวจสอบจุดรับซื้อสัตว์น้ำ และการสุ่มจับสัตว์น้ำในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ไม่สามารถยืนยันได้ว่าไม่มีปลาหมอคางดำอยู่ในพื้นที่ทั้งหมด จึงจำเป็นต้องเฝ้าระวัง สำรวจ และติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง

สำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ ร่วมกับหน่วยงานกรมประมงในจังหวัดกาฬสินธุ์ จะดำเนินการเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์ปลาหมอคางดำในอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาวอย่างต่อเนื่อง พร้อมประสานผู้นำชุมชน ชาวประมง และประชาชนในพื้นที่ หากพบปลาที่มีลักษณะต้องสงสัย ขอให้แจ้งเจ้าหน้าที่ประมงและเก็บตัวอย่างปลาไว้เพื่อดำเนินการตรวจสอบชนิดพันธุ์ตามหลักวิชาการเพื่อยืนยันผล รวมทั้งจะสำรวจพื้นที่เพิ่มเติม โดยเฉพาะบริเวณที่มีการแจ้งเบาะแสหรือพื้นที่เสี่ยง

พร้อมกันนี้ ยังได้รายงานไปยังกรมประมงเรียบร้อยแล้ว ซึ่งทางกรมประมงเตรียมจัดชุดปฏิบัติการบูรณาการร่วมกัน ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่สำนักงานประมงจังหวัด หน่วยเรือตรวจการประมง และกองประมงน้ำจืด (โดยศูนย์ประมงน้ำจืดสกลนครซึ่งรับผิดชอบดูแลพื้นที่กาฬสินธุ์) เพื่อเตรียมลงพื้นที่ปูพรมวางตาข่าย และกวาดตรวจตามหลักวิชาการในรัศมี 3–5 กิโลเมตร รอบจุดที่เคยพบปลา โดยคาดว่าจะเริ่มปฏิบัติการกวาดตรวจได้ภายในช่วงวันศุกร์ของสัปดาห์นี้

• แนวทาง-มาตรการการเฝ้าระวังปลาหมอคางดำ พื้นที่เขื่อนลำปาว

จากการประเมินเบื้องต้นคาดว่าลูกพันธุ์สัตว์น้ำแปลกปลอมอาจติดมากับปลาที่เกษตรกรสั่งซื้อเข้ามาเพื่ออนุบาลก่อนนำไปปล่อยเลี้ยงในกระชัง ทางสำนักงานประมงจังหวัดจึงได้นำกำลังลงพื้นที่สุ่มตรวจฟาร์มปลาจำนวน 2 แห่ง ซึ่งนำเข้าพันธุ์ปลามาจากพื้นที่ภาคกลาง ได้แก่ จังหวัดฉะเชิงเทรา ปราจีนบุรี และนครปฐม โดยจากการเข้าตรวจสอบอย่างละเอียด ทั้งในบริเวณบ่อชำและบ่อดิน พบว่ายังไม่ปรากฏตัวอย่างปลาหมอคางดำเพิ่มเติมแต่อย่างใด

 

ส่วนในด้านการป้องกันและประชาสัมพันธ์ ได้มีการส่งหนังสือแจ้งเตือนไปยังฝ่ายปกครองและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใน 6 อำเภอรอบเขื่อนลำปาว ให้ช่วยกระจายข่าวสารเฝ้าระวังแก่ประชาชน พร้อมทั้งแจ้งไปยังกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงปลากระชังในเขื่อนลำปาวที่ขึ้นทะเบียนไว้อย่างถูกต้อง ซึ่งมีจำนวนราว 12,000 กระชัง ให้เพิ่มความคัดกรองสังเกตลูกพันธุ์ปลานิลอย่างใกล้ชิดก่อนจะนำลงเลี้ยงในกระชัง เนื่องจากช่วงเวลาที่มีการคัดนับจำนวนลูกปลาลงกระชัง จะเป็นช่วงที่สามารถมองเห็นและสังเกตสิ่งแปลกปลอมได้ง่ายกว่าช่วงที่ปลาอยู่ในบ่อชำ

หากปล่อยให้เกิดการแพร่ระบาดขึ้นในเขื่อนลำปาว อาจส่งผลกระทบย้อนขึ้นไปทางจังหวัดอุดรธานี เนื่องจากธรรมชาติของปลาจะว่ายทวนน้ำขึ้นที่สูง หรืออาจแพร่กระจายลงมาตามกระแสน้ำในช่วงปลายฤดูฝนไปสู่แม่น้ำชี ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อพื้นที่เกษตรกรรมและประมงในจังหวัดกาฬสินธุ์ และร้อยเอ็ดตามลำดับ อย่างไรก็ตาม ขอให้ประชาชนอย่าเพิ่งตื่นตระหนก เนื่องจากปัจจุบันตรวจพบเพียงตัวเดียว ปริมาณจึงยังไม่มากพอที่จะสามารถจับคู่ขยายพันธุ์ได้