วาไรตี้

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน

18 พ.ย. 2569 | 15:16 น.
เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน

ย้อนรอยประวัติศาสตร์ "ผัดกะเพรา" เมนูยอดฮิตตลอดกาลของคนไทย ไขข้อสงสัยว่าอาหารจานโปรดนี้ถือกำเนิดขึ้นตั้งแต่สมัยใด

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูยอดฮิตของคนไทย ถือกำเนิดตั้งแต่ยุคไหน เป็นอาหารไทยแท้หรือไม่?

"ผัดกะเพรา" ถือเป็นอาหารจานด่วนยอดนิยมอันดับต้นๆ ที่คนไทยนึกถึงจนได้รับฉายาว่า "เมนูสิ้นคิด" แต่เบื้องหลังความอร่อยที่คุ้นเคยนี้ กลับมีประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจซ่อนอยู่ หลายคนอาจสงสัยว่าเมนูนี้มีมาตั้งแต่สมัยโบราณหรือไม่ และจัดเป็นอาหารไทยแท้หรือเปล่า วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกต้นกำเนิดของทั้ง "ใบกะเพรา" และ "เมนูผัดกะเพรา"

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน

ทำความรู้จัก "กะเพรา" ราชินีแห่งสมุนไพร (Queen of Herbs)

กะเพรา (Holy Basil) มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Ocimum tenuiflorum อยู่ในวงศ์เดียวกับสะระแหน่และโหระพา ในประเทศไทยนิยมปลูกเป็นผักสวนครัว แบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์หลัก คือ กะเพราแดง ที่มีกลิ่นฉุนและรสเผ็ดร้อนจัดจ้าน และ กะเพราขาว ที่มีใบสีเขียวและกลิ่นอ่อนกว่า

ในระดับสากล กะเพราได้รับฉายาว่า "ราชินีแห่งสมุนไพร" (Queen of Herbs) โดยเฉพาะในศาสตร์อายุรเวทและวัฒนธรรมฮินดูของอินเดียที่เรียกกะเพราว่า "ตุลสี" (Tulsi) โดยเชื่อว่าเป็นพืชศักดิ์สิทธิ์และเป็นภาคหนึ่งของพระแม่ลักษมี ชาวอินเดียนิยมปลูกไว้หน้าบ้านเพื่อความเป็นสิริมงคล รวมถึงนำมาใช้รักษาโรคในระบบทางเดินหายใจและทางเดินอาหาร

หลักฐานทางประวัติศาสตร์: คนไทยกินกะเพรามานานกว่า 300 ปี

สำหรับประเทศไทย มีหลักฐานยืนยันว่าคนไทยรู้จักและใช้ใบกะเพราปรุงอาหารมาตั้งแต่ สมัยกรุงศรีอยุธยา หรือกว่า 300 ปีมาแล้ว โดยปรากฏใน "จดหมายเหตุลาลูแบร์" ของ ซีมง เดอ ลา ลูแบร์ ราชทูตชาวฝรั่งเศสที่เข้ามาในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2230) ซึ่งบันทึกถึงผักของชาวสยามไว้ว่า "ผักลางชนิดที่มีกลิ่นดี เช่น กะเพรา"

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน
 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ ในหนังสือ "อักขราภิธานศรัพท์" ของหมอบรัดเลย์ (พ.ศ. 2416) ยังได้บันทึกถึงสรรพคุณของกะเพราไว้ว่า "ผักอย่างหนึ่งต้นเล็ก ๆ ใบกลิ่นหอม ใช้แกงกินบ้าง ทำยาบ้าง" สะท้อนให้เห็นว่าในอดีตคนไทยนิยมนำกะเพรามาใส่ในแกงและทำเป็นยารักษาโรคเป็นหลัก

"ผัดกะเพรา" ไม่ใช่อาหารไทยโบราณ แต่เพิ่งนิยมในยุคหลัง

แม้คนไทยจะกินใบกะเพรามานานหลายร้อยปี แต่เมนู "ผัดกะเพรา" กลับเพิ่งถือกำเนิดขึ้นในช่วงปลายรัชกาลที่ 7 และได้รับอิทธิพลมาจาก เทคนิคการผัดด้วยไฟแรงแบบอาหารจีน

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน

หลักฐานสำคัญที่ยืนยันการมีอยู่ของเมนูนี้ คือโฆษณาเครื่องแกงสำเร็จรูปตรา "หม้อพานทอง" ในปี พ.ศ. 2476 ที่ระบุถึงเครื่องปรุงสำหรับผัดกะเพรา ก่อนที่เมนูนี้จะเริ่มได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในช่วง พ.ศ. 2490–2500 โดยมีข้อสันนิษฐานว่าดัดแปลงมาจากเมนูเนื้อผัดเต้าซี่และเนื้อผัดใบยี่หร่าของชาวจีน แล้วนำมาปรับรสชาติให้ถูกปากคนไทยด้วยการใช้พริก กระเทียม น้ำปลา และใบกะเพรา

สอดคล้องกับบันทึกของ ประยูร อุลุชาฎะ (น. ณ ปากน้ำ) ในหนังสือ "อาหารรสวิเศษของคนโบราณ" (พ.ศ. 2531) ที่ระบุว่ากะเพราผัดพริกเพิ่งเป็นที่นิยมในช่วงไม่กี่สิบปีก่อนหน้านั้น ก่อนจะพัฒนาสูตรด้วยการเติมน้ำมันหอย ซีอิ๊วดำ และซอสปรุงรสต่างๆ จนกลายเป็น "ผัดกะเพรา" ในแบบที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน
 

แหล่งที่มาอ้างอิง

จดหมายเหตุลาลูแบร์ (บันทึกของ ซีมง เดอ ลา ลูแบร์ ราชทูตฝรั่งเศสในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พ.ศ. 2230)

หนังสืออักขราภิธานศรัพท์ โดย แดน บีช แบรดลีย์ (หมอบรัดเลย์) ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2416

หนังสืออาหารรสวิเศษของคนโบราณ โดย ประยูร อุลุชาฎะ (น. ณ ปากน้ำ) ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2531

โฆษณาเครื่องแกงสำเร็จรูปตรา "หม้อพานทอง" ของนางเล็ก ทิพย์วิสาร พ.ศ. 2476

คัมภีร์เทวีภาควตปุราณะ และข้อมูลด้านพฤกษศาสตร์/อายุรเวทเกี่ยวกับ Ocimum tenuiflorum (Tulsi)

ข่าวล่าสุด

ข่าวเด่น

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน

เปิดประวัติ "ผัดกะเพรา" เมนูสิ้นคิดคู่ครัวไทย ถือกำเนิดยุคไหน

ย้อนรอย "น้ำแข็ง" สมัยรัชกาลที่ 4  สินค้าฟุ่มเฟือยจากเมืองนอก

ย้อนรอย "น้ำแข็ง" สมัยรัชกาลที่ 4 สินค้าฟุ่มเฟือยจากเมืองนอก

ฝรั่งงงตาแตก  15 วัฒนธรรมและพฤติกรรมสุดชิคของคนไทยที่ทำจนชิน

ฝรั่งงงตาแตก 15 วัฒนธรรมและพฤติกรรมสุดชิคของคนไทยที่ทำจนชิน

ตรวจพบ "สารหนู" ในร่างกายสูง ต้องตกใจไหม หมอแล็บ อธิบายเห็นภาพเลย

ตรวจพบ "สารหนู" ในร่างกายสูง ต้องตกใจไหม หมอแล็บ อธิบายเห็นภาพเลย

"ราหูย้าย 22 พ.ย." เคาะราศีเฮงยืนหนึ่ง รับโชคลาภ เงินก้อนใหญ่

"ราหูย้าย 22 พ.ย." เคาะราศีเฮงยืนหนึ่ง รับโชคลาภ เงินก้อนใหญ่