ย้อนรอย "น้ำแข็ง" สมัยรัชกาลที่ 4 สินค้าฟุ่มเฟือยจากเมืองนอก

ย้อนอดีตกว่า 160 ปีก่อน เมื่อ "น้ำแข็ง" เคยเป็นสินค้านำเข้าราคาแพงระยับจากต่างประเทศ เป็นของหรูหราสำหรับเจ้านายชั้นสูงในสมัยรัชกาลที่ 4
ความเป็นมาของ "น้ำแข็ง" ในสยามยุคแรก
ในปัจจุบันน้ำแข็งคือสิ่งที่หาซื้อได้ง่ายและราคาถูก แต่หากย้อนกลับไปในยุคก่อนพุทธทศวรรษ 2400 หรือกว่า 160 ปีก่อน น้ำแข็งถือเป็นของแปลกใหม่และมีมูลค่าสูงมาก โดยหลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่า น้ำแข็งเริ่มเข้าสู่สยามครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 4 ผ่านการขนส่งทางเรือกลไฟ "เจ้าพระยา" ที่เดินทางระหว่างสิงคโปร์กับกรุงเทพฯ
เนื่องจากในยุคนั้นยังไม่มีตู้เย็น การขนส่งน้ำแข็งข้ามทะเลท่ามกลางอากาศร้อนจึงต้องใช้ "ขี้เลื่อย" ห่อหุ้มและกลบรอบก้อนน้ำแข็งในหีบไม้ เพื่อช่วยลดการถ่ายเทความร้อนและชะลอการละลาย ทำให้ต้นทุนการนำเข้าสูงมาก ส่งผลให้น้ำแข็งในยุคแรกเป็นของหรูหราสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่เท่านั้น ส่วนประชาชนทั่วไปยังคงใช้วิธีดื่มน้ำจากโอ่งดินเผาที่มีรูพรุนช่วยระบายความร้อนตามธรรมชาติ
จุดเปลี่ยนสู่ยุคผลิตน้ำแข็งเองในประเทศ
ความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อสยามเริ่มมีการตั้งโรงงานผลิตน้ำแข็งขึ้นภายในประเทศ โดยมีกิจการสำคัญอย่าง "โรงน้ำแข็งนายเลิศ" (น้ำแข็งสยาม) ของ นายเลิศ เศรษฐบุตร (พระยาภักดีนรเศรษฐ) ตั้งอยู่ย่านถนนเจริญกรุง การมีโรงงานผลิตเองช่วยให้ปริมาณน้ำแข็งเพิ่มขึ้น ราคาถูกลง และประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้น
วิวัฒนาการความอร่อยและวัฒนธรรมการกิน
เมื่อน้ำแข็งแพร่หลายมากขึ้น วัฒนธรรมการกินของคนไทยก็เปลี่ยนไป เกิดเป็นสารพัดเมนูคลายร้อน เช่น น้ำแข็งไส น้ำแข็งกด ราดน้ำหวาน ทานคู่กับลอดช่องหรือเฉาก๊วย รวมถึงการเกิดขึ้นของธุรกิจเครื่องดื่มและห้องเย็นที่ช่วยในการถนอมอาหารสด จนกลายมาเป็นวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยในยุคปัจจุบันที่เราคุ้นเคยกันดี
แหล่งที่มาอ้างอิง
วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ – “จะปั้นน้ำเป็นตัวอย่างไรได้”: การนำเข้าและการบริโภคน้ำแข็งในสยามระหว่างพุทธทศวรรษที่ 2400–2460
หอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ – น้ำแข็งในเมืองไทย
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร – สารานุกรมวัฒนธรรมไทย: ข้าวแช่

ย้อนรอย "น้ำแข็ง" สมัยรัชกาลที่ 4 สินค้าฟุ่มเฟือยจากเมืองนอก

ฝรั่งงงตาแตก 15 วัฒนธรรมและพฤติกรรมสุดชิคของคนไทยที่ทำจนชิน

ตรวจพบ "สารหนู" ในร่างกายสูง ต้องตกใจไหม หมอแล็บ อธิบายเห็นภาพเลย

"ราหูย้าย 22 พ.ย." เคาะราศีเฮงยืนหนึ่ง รับโชคลาภ เงินก้อนใหญ่
















