สะอึกไม่หาย อย่าปล่อยไว้ หมอเตือน สะอึกนานเกิน เสี่ยงสัญญาณโรค

สะอึกเกิดจากอะไร? ทำไมสะอึกนานเกิน 48 ชม. ถึงเสี่ยงเส้นเลือดสมองตีบ

อาการสะอึก (Hiccups) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นได้กับคนทุกวัย โดยทางการแพทย์อธิบายว่าเกิดจากการเกร็งกระตุกอย่างรวดเร็วนอกเหนือการควบคุมของ กล้ามเนื้อกะบังลม (Diaphragm) ร่วมกับการปิดลงอย่างกะทันหันของแผ่นปิดกล่องเสียง (Epiglottis) ทำให้เกิดเสียง "อึก" ขึ้นมา ซึ่งโดยทั่วไป อาการสะอึกมักหายได้เองภายในไม่กี่นาทีถึงไม่กี่ชั่วโมง

สาเหตุทั่วไปของอาการสะอึก

อาการสะอึกระยะสั้น (Acute Hiccups) มักเกิดจากการระคายเคืองของพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น:

-   การรับประทานอาหารรวดเร็วเกินไป หรือทานอิ่มจนแน่นท้อง

-   การดื่มเครื่องดื่มอัดลม เครื่องดื่มชูกำลัง หรือแอลกอฮอล์

-   การรับประทานอาหารรสจัด หรืออาหารที่ร้อน/เย็นจัดเกินไป

-   ภาวะทางอารมณ์ เช่น ความตื่นเต้น ความเครียด หรือการหัวเราะอย่างรวดเร็ว

สะอึกนานแค่ไหนถึงเรียกว่าอันตราย?

แพทย์แบ่งระยะเวลาของอาการสะอึกออกเป็น 2 ระดับสำคัญ:

1. สะอึกทั่วไป (Acute Hiccups): สะอึกนานไม่เกิน 48 ชั่วโมง ถือเป็นเรื่องปกติ ไม่อันตราย

2. สะอึกเรื้อรัง (Persistent / Intractable Hiccups): สะอึกติดต่อกันยาวนานเกิน 48 ชั่วโมงขึ้นไป ถือเป็นความผิดปกติที่ต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ทันที

ทำไมสะอึกเรื้อรัง ถึงเชื่อมโยงกับ "เส้นเลือดสมองตีบ"?

การสะอึกที่ยาวนานผิดปกติมักเกิดจากการระคายเคืองหรือความเสียหายของ เส้นประสาทกะบังลม (Phrenic Nerve) และ เส้นประสาทสมองคู่ที่ 10 (Vagus Nerve) รวมถึงศูนย์ควบคุมการทำงานของร่างกายในสมอง โดยสาเหตุอันตรายที่พบได้บ่อย ได้แก่:

-   โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke): ไม่ว่าจะเป็นภาวะเส้นเลือดสมองตีบ อุดตัน หรือแตก โดยเฉพาะบริเวณ ก้านสมอง (Brainstem) ซึ่งเป็นจุดศูนย์กลางที่ควบคุมกลไกการสะอึกและการหายใจของร่างกาย

-   ความผิดปกติทางระบบประสาท: เช่น โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ สมองอักเสบ หรือการมีก้อนเนื้องอกในสมอง

-   โรคในระบบทางเดินอาหารและช่องอก: เช่น โรคกรดไหลย้อนรุนแรง (GERD) ภาวะติดเชื้อที่ปอด หรือเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ

-   ภาวะผิดปกติทางเมตาบอลิซึม: เช่น ภาวะไตวายเรื้อรัง เลือดเป็นกรด หรือระดับเกลือแร่ในร่างกายผิดปกติ

เช็ก 4 สัญญาณเตือนร่วมสะอึก ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

หากมีอาการสะอึกร่วมกับสัญญาณเตือนทางระบบประสาทเหล่านี้ ไม่จำเป็นต้องรอให้ครบ 48 ชั่วโมง ให้รีบนำตัวส่งโรงพยาบาลทันที:

1. F (Face): ปากเบี้ยว มุมปากตก หน้าชาครึ่งซีก

2. A (Arms): แขนขาอ่อนแรงยกไม่ขึ้น ชาตามร่างกาย

3. S (Speech): พูดไม่ชัด พูดลำบาก นึกคำพูดไม่ออก

4. T (Time): มีอาการเวียนศีรษะ เดินเซ ภาพซ้อน คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง

คำแนะนำจากแพทย์: แม้อาการสะอึกส่วนใหญ่จะหายได้เองด้วยการดื่มน้ำเย็น กลั้นหายใจ หรือทานน้ำตาลทราย แต่หากสะอึกต่อเนื่องยาวนานเกิน 2 วัน หรือรบกวนการนอนและการรับประทานอาหาร ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงอย่างละเอียด ก่อนสายเกินแก้

 

แหล่งที่มาอ้างอิง  

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข: รายงานความรู้สุขภาพเกี่ยวกับอาการสะอึกเรื้อรังและโรคระบบประสาท

โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ / โรงพยาบาลกรุงเทพ: บทความสุขภาพ "สะอึกไม่หาย สัญญาณเตือนโรคร้ายที่ไม่ควรมองข้าม"

Mayo Clinic: Hiccups - Symptoms and causes (Persistent & Intractable Hiccups evaluation)

National Center for Biotechnology Information (NCBI): Research on Brainstem Stroke Presenting with Intractable Hiccups