งานวิจัยสะเทือนวงการชะลอวัย? ไซโลไซบินกับคำถามเรื่องอายุขัย

ประเด็นด้านวิทยาศาสตร์การชะลอวัยได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังมีรายงานงานวิจัยจากสหรัฐอเมริกาที่ศึกษาผลของ “ไซโลไซบิน” (psilocybin) ซึ่งเป็นสารออกฤทธิ์ทางจิตประสาทใน เห็ดขี้ควาย ต่อกลไกระดับเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับความชรา

ข้อมูลดังกล่าวถูกหยิบยกมาเผยแพร่โดย ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาท โดยอ้างอิงการศึกษาจาก Baylor College of Medicine และ Emory University ซึ่งอยู่ในขั้นตอนการทดลองก่อนคลินิก

ผลการทดลองระดับเซลล์

ในห้องปฏิบัติการ นักวิจัยพบว่าไซโลไซบินในระดับความเข้มข้นที่กำหนด สามารถยืดระยะเวลาการมีชีวิตของเซลล์มนุษย์บางชนิดได้เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม กลไกที่ถูกตั้งข้อสังเกตคือการกระตุ้นโปรตีน SIRT1 ซึ่งเกี่ยวข้องกับกระบวนการควบคุมความเสื่อมของเซลล์ และอาจมีบทบาทในการรักษาความยาวของเทโลเมียร์ (telomere) ปลายโครโมโซมที่ทำหน้าที่ปกป้องสารพันธุกรรม

เทโลเมียร์ที่สั้นลงสัมพันธ์กับความเสื่อมของเซลล์และโรคเรื้อรังหลายชนิด ดังนั้นการชะลอการเสื่อมของโครงสร้างดังกล่าวจึงเป็นประเด็นที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกให้ความสนใจ

ผลในสัตว์ทดลอง

งานวิจัยยังได้ทดลองในหนูสูงวัย โดยให้ไซโลไซบินในช่วงเวลาที่กำหนด ผลเบื้องต้นพบว่าในบางเงื่อนไข กลุ่มที่ได้รับสารมีแนวโน้มอัตราการรอดชีวิตสูงกว่า และมีลักษณะทางกายภาพที่ดูแข็งแรงกว่าเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยระบุชัดเจนว่า ผลลัพธ์ดังกล่าวยังอยู่ในระดับ “preclinical” หรือก่อนการทดลองในมนุษย์ ซึ่งไม่สามารถสรุปผลตรงตัวได้ว่ามนุษย์จะตอบสนองในลักษณะเดียวกัน
 

ข้อจำกัดและคำเตือน

ไซโลไซบินเป็นสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท (psychedelic) อาจก่อให้เกิดอาการประสาทหลอน ความวิตกกังวล สับสน หรือภาวะทางจิตอื่นๆ และยังถูกจัดเป็นสารเสพติดผิดกฎหมายในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย

ผู้เชี่ยวชาญเน้นว่า การนำผลวิจัยระดับเซลล์หรือสัตว์มาสรุปเป็นแนวทางรักษาในมนุษย์ ต้องผ่านการทดลองทางคลินิกหลายระยะเพื่อประเมินความปลอดภัย ขนาดการใช้ที่เหมาะสม และผลข้างเคียงในระยะยาว

แม้งานวิจัยครั้งนี้จะเปิดคำถามใหม่เกี่ยวกับศักยภาพทางชีววิทยาของสารดังกล่าว แต่ยังเร็วเกินไปที่จะเรียกว่าเป็น “ยาต้านความชรา”

คำถามสำคัญในอนาคต

วงการวิทยาศาสตร์การแพทย์กำลังมองหาวิธีชะลอความเสื่อมของร่างกายอย่างมีคุณภาพ ไม่ใช่เพียงการยืดอายุให้ยาวขึ้น แต่ต้องคำนึงถึงสุขภาวะโดยรวม ความปลอดภัย และจริยธรรมทางการแพทย์

นักวิจัยและแพทย์จึงย้ำตรงกันว่า ประชาชนไม่ควรทดลองใช้เองโดยเด็ดขาด และควรติดตามข้อมูลจากแหล่งวิชาการที่ผ่านการตรวจสอบอย่างเป็นระบบ

การค้นพบนี้อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการศึกษาระยะยาวเกี่ยวกับชีววิทยาแห่งวัย แต่เส้นทางจากห้องทดลองสู่การใช้จริงในมนุษย์ ยังต้องใช้เวลาและหลักฐานอีกจำนวนมาก

 

แหล่งที่มาอ้างอิง

Baylor College of Medicine – งานวิจัยด้านชีววิทยาเซลล์เกี่ยวกับไซโลไซบิน

Emory University – งานศึกษาทดลองระดับก่อนคลินิก (preclinical study)

ข้อมูลอธิบายทางวิชาการเกี่ยวกับโปรตีน SIRT1 และเทโลเมียร์