รู้จัก เมฆคิวมูโลนิมบัส ต้นเหตุ พายุฝนฟ้าคะนอง และ ลูกเห็บ

เมฆคิวมูโลนิมบัส (Cumulonimbus) หรือที่รู้จักกันในชื่อ เมฆฝนฟ้าคะนอง เป็นเมฆขนาดใหญ่ที่มีการก่อตัวในแนวตั้งสูงที่สุดในชั้นบรรยากาศ โดยมีฐานเมฆตั้งอยู่ต่ำใกล้ระดับพื้นดิน ขณะที่ส่วนยอดเมฆสามารถพุ่งสูงได้ถึงชั้นโทรโพพอส หรือระดับความสูงประมาณ 10–18 กิโลเมตร

ลักษณะสำคัญของ เมฆคิวมูโลนิมบัส

- รูปร่าง: มีลักษณะเป็นก้อนหนาทึบ มองดูคล้าย ภูเขา หรือ หอคอยขนาดใหญ่ เมื่อเจริญเติบโตเต็มที่ ส่วนยอดของเมฆจะแผ่ออกเป็นแผ่นราบมีรูปร่างคล้าย ทั่งตีเหล็ก (Anvil top) ซึ่งเกิดจากการที่ยอดเมฆเคลื่อนที่ไปปะทะกับชั้นบรรยากาศที่มีความคงตัว

 

- สี: บริเวณฐานเมฆด้านล่างจะมีสีมืดครึ้ม เข้ม หรือ สีเทาดำ อย่างเห็นได้ชัด เนื่องจากความหนาแน่นของ หยดน้ำ และ เกล็ดน้ำแข็ง ที่รวมตัวกันจนบดบังแสงอาทิตย์

 

- กลไกการเกิด: เกิดจาก อากาศร้อนชื้น ที่ลอยตัวขึ้นสู่เบื้องบนอย่างรวดเร็วและรุนแรง (Updraft) จากนั้นจึงควบแน่นกลายเป็นหยดน้ำและ ผลึกน้ำแข็ง ในเวลาต่อมา

ปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา ที่เกี่ยวข้อง

การก่อตัวของ เมฆคิวมูโลนิมบัส มักนำไปสู่ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่รุนแรงหลายรูปแบบ ได้แก่:

 

- ฝนตกหนักและพายุฝนฟ้าคะนอง: ส่งผลให้เกิด ฝนตกหนัก ครอบคลุมช่วงเวลาสั้นๆ ไปจนถึงระยะเวลาปานกลาง

- ฟ้าแลบ ฟ้าผ่า และฟ้าร้อง: เป็นผลมาจากการแยกตัวของ ประจุไฟฟ้า ที่สะสมอยู่ภายในก้อนเมฆ

- ลมกระโชกแรง (Microburst): เกิดจากมวล อากาศเย็น ที่กดต่ำลงและพุ่งปะทะลงสู่พื้นดินอย่างฉับพลัน

- ลูกเห็บ: เกิดจากการที่ หยดน้ำ ถูกกระแสลมดันกลับขึ้นไปค้างในระดับความสูงที่มีอากาศเย็นจัด จนกลายเป็น ก้อนน้ำแข็ง และวนซ้ำไปมาหลายรอบ

- ทอร์นาโด / พายุงวงช้าง: เกิดขึ้นในกรณีที่ก้อนเมฆมีพลังงานสะสมสูงและเกิดการหมุนวนอย่างรุนแรง (Supercell)