เปิดความลับ! ไขปริศนาน้ำดื่มบรรจุขวดมีวันหมดอายุไหม

เคยสังเกตไหม? เวลาที่เราซื้อ "น้ำดื่มบรรจุขวด" มาตุนไว้ที่บ้าน หรือหยิบขวดน้ำที่ลืมทิ้งไว้หลังรถมาดู ใกล้ๆ คอขวดหรือบนฝามักจะมีตัวเลขระบุ "วันหมดอายุ (EXP)" พิมพ์เอาไว้ชัดเจน จนทำให้หลายคนเกิดความสงสัยว่า "น้ำเปล่าบริสุทธิ์แท้ๆ มันหมดอายุและเน่าเสียได้เหมือนอาหารชนิดอื่นด้วยหรือ?"

 

วันนี้เราจะพาทุกคนไปหาคำตอบ ว่า ตกลงแล้วน้ำดื่มขวดพลาสติกมีวันหมดอายุจริงไหม เก็บได้นานเท่าไหร่ และถ้าเราเผลอดื่มน้ำที่เลยกำหนดไปแล้ว จะส่งผลอันตรายต่อร่างกายของเราหรือไม่?

 

"น้ำเปล่าบริสุทธิ์" ไม่มีสารอินทรีย์ที่จะเน่าเสียหรือบูดบ่าวเหมือนนมหรืออาหาร ดังนั้นตัวน้ำเองจึง ไม่มีวันหมดอายุ แต่ตัวเลขวันที่ที่เราเห็นบนบรรจุภัณฑ์นั้น มีเหตุผลสำคัญซ่อนอยู่ 3 ข้อหลักๆ:

• การเสื่อมสภาพของขวดพลาสติก: ขวดน้ำดื่มส่วนใหญ่ทำจากพลาสติกชนิด PET (Polyethylene Terephthalate) เมื่อเวลาผ่านไปนานๆ (โดยทั่วไปคือ 1-2 ปี นับจากวันผลิต) พลาสติกจะเริ่มเสื่อมสภาพ และอาจปล่อยสารเคมีบางชนิด เช่น สารพลาสติไซเซอร์ หรือสารประกอบไมโครพลาสติก ปนเปื้อนลงไปในน้ำ ทำให้รสชาติและกลิ่นของน้ำเปลี่ยนไป
• ขวดพลาสติกสามารถ "ก๊าซซึมผ่าน" ได้: พลาสติก PET มีรูพรุนขนาดเล็กมากที่ตาเปล่ามองไม่เห็น หากเราเก็บขวดน้ำไว้ใกล้กับสิ่งที่มีกลิ่นฉุน เช่น น้ำยาทำความสะอาด ขยะ หรือน้ำมัน กลิ่นเหล่านั้นสามารถซึมผ่านเนื้อพลาสติกเข้าไปปนเปื้อน ทำให้น้ำมีกลิ่นแปลกๆ ได้
• ข้อบังคับทางกฎหมาย: ในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย มีกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคที่กำหนดให้อาหารและเครื่องดื่มบรรจุเสร็จทุกชนิดต้องระบุวันหมดอายุอย่างชัดเจน โรงงานผลิตน้ำดื่มจึงจำเป็นต้องปั๊มวันหมดอายุไว้ (ซึ่งส่วนใหญ่จะเซ็ตไว้ที่ 1-2 ปี เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของบรรจุภัณฑ์)

 

ดื่มน้ำที่ "หมดอายุ" ไปแล้ว อันตรายหรือเปล่า?

คำตอบคือ "ถ้าขวดน้ำนั้นถูกเก็บรักษาอย่างถูกต้อง สารเคมีที่หลุดรอดออกมาจะมีปริมาณน้อยมากจนไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงต่อร่างกายในทันที 

องค์การอาหารและยาสากลระบุว่า น้ำดื่มที่เลยวันหมดอายุไปแล้วยังคงสามารถดื่มได้ หากตรวจเช็กแล้วว่าขวดไม่มีรอยรั่ว ซึม หรือบิดเบี้ยวผิดรูป และตัวน้ำยังคงใสสะอาด ไม่มีตะกอน ไม่มีกลิ่นแปลกปลอม

 

แต่! สิ่งที่อันตรายกว่าวันหมดอายุ คือ "วิธีการเก็บรักษา"

หากคุณนำขวดน้ำไปตั้งตากแดด ไว้ในที่ร้อนจัด (เช่น ในรถยนต์ที่จอดกลางแจ้ง) ความร้อนและรังสี UV จะเร่งให้พลาสติกเสื่อมสภาพเร็วขึ้นทวีคูณ สารเคมีจะละลายปนเปื้อนลงสู่น้ำในปริมาณที่สูงขึ้น ซึ่งหากดื่มเข้าไปสะสมในร่างกายเป็นเวลานาน อาจส่งผลกระทบต่อระบบฮอร์โมนและสุขภาพได้

 

เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในการบริโภค ควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้:

• เก็บในที่เย็นและมืด: ควรเก็บน้ำดื่มไว้ในอุณหภูมิห้อง หรือในตู้เย็น หลีกเลี่ยงแสงแดดและความร้อนโดยตรง
• ห่างจากสารเคมีและสิ่งมีกลิ่นฉุน: ไม่ควรวางขวดน้ำดื่มไว้ใกล้กับผงซักฟอก น้ำยาถูพื้น หรือถังน้ำมันเด็ดขาด
• เปิดแล้วควรดื่มให้หมดไว: เมื่อเปิดฝาขวดแล้ว แบคทีเรียจากน้ำลายและอากาศจะเข้าไปในขวดทันที จึงควรดื่มให้หมดภายใน 1-2 วัน หรือแช่ตู้เย็นไว้เพื่อยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรค

 

สรุปง่ายๆ คือ น้ำดื่มบรรจุขวดที่เลยวันหมดอายุไปเล็กน้อย "ยังดื่มได้และไม่ได้อันตรายน่ากลัวอย่างที่คิด" ตราบใดที่เนื้อน้ำยังใส ไม่มีกลิ่น และเก็บพ้นจากความร้อน