ทำความรู้จัก ชื่อเก่าในอดีต ของ 77 จังหวัดในประเทศไทยมีชื่ออะไรบ้าง

ทำความรู้จัก “ชื่อเก่าในอดีต” ของ 77 จังหวัด ชื่อจังหวัดในปัจจุบันที่เราคุ้นเคยนั้น ส่วนใหญ่มีรากฐานมาจากชื่อเมืองหรือชุมชนโบราณในอดีต ซึ่งการเปลี่ยนชื่อมักจะเกิดขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย การปกครอง หรือเพื่อความเป็นสิริมงคล การรู้ชื่อเก่าเหล่านี้จะช่วยให้เราเข้าใจเรื่องราวและความเป็นมาของแต่ละท้องถิ่นได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ทำความรู้จัก ชื่อเก่าในอดีต ของ 77 จังหวัดในประเทศไทยมีชื่ออะไรบ้าง 

ภาคเหนือ: อาณาจักรโบราณและล้านนา

หลายจังหวัดในภาคเหนือมีชื่อเก่าที่บ่งบอกถึงความเป็นอาณาจักร หรือเมืองศูนย์กลางในอดีต

จังหวัดปัจจุบัน    ชื่อเก่าในอดีต    ความหมาย/ที่มาที่น่าสนใจ

• เชียงใหม่    เวียงพิงค์ / นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่    เมืองที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำปิง เป็นศูนย์กลางล้านนา
• ลำพูน    เมืองหริภุญไชย    อาณาจักรโบราณที่รุ่งเรืองมาก่อนเชียงใหม่
• น่าน    เมืองนันทบุรี    ชื่อตามพงศาวดารน่าน
• พะเยา    เมืองภูกามยาว    อ้างอิงจากชื่อเมืองโบราณในตำนาน
• พิษณุโลก    เมืองสองแคว    เมืองที่ตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำสองสาย (น่านและแควน้อย)
• สุโขทัย    ศรีสัชนาลัย    เมืองคู่แฝดของสุโขทัยในฐานะราชธานี
• อุตรดิตถ์    บางโพ    เดิมเป็นชุมชนริมน้ำสำคัญสำหรับการค้าขายไม้ซุง

ภาคกลาง: อโยธยา, ละโว้, และเมืองริมน้ำ

ภาคกลางเป็นที่ตั้งของราชธานีสำคัญหลายแห่ง ชื่อเก่าจึงมักเกี่ยวข้องกับอาณาจักรโบราณและภูมิประเทศริมแม่น้ำ

 

จังหวัดปัจจุบัน    ชื่อเก่าในอดีต    ความหมาย/ที่มาที่น่าสนใจ

• พระนครศรีอยุธยา    อโยธยา    แปลว่า "เมืองที่ไม่อาจรบได้" (ตามภาษาสันสกฤต)
• ลพบุรี    ละโว้    อาณาจักรโบราณสมัยทวารวดี มีรากศัพท์จาก Lavapura
• ปทุมธานี    เมืองสามโคก    มีการเปลี่ยนชื่อในสมัยรัชกาลที่ 2 เพราะมีดอกบัวมาก
• สมุทรปราการ    เมืองพระประแดง    เมืองหน้าด่านสำคัญตั้งแต่สมัยทวารวดี
• สมุทรสงคราม    เมืองแม่กลอง    ชื่อตามแม่น้ำแม่กลอง
• สุพรรณบุรี    ทวารวดีศรีสุพรรณภูมิ    อดีตอาณาจักรสำคัญในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา
• อ่างทอง    เมืองวิเศษชัยชาญ    ชื่อเมืองเก่าแก่ในพื้นที่

 

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (อีสาน): จากบ้านเล็กสู่เมืองใหญ่

ชื่อเก่าของจังหวัดในภาคอีสานส่วนใหญ่มีที่มาจากชุมชนโบราณหรือสถานที่สำคัญทางภูมิศาสตร์

จังหวัดปัจจุบัน    ชื่อเก่าในอดีต    ความหมาย/ที่มาที่น่าสนใจ

• นครราชสีมา    โคราช หรือ เมืองโคราฆะปุระ    ชื่อเมืองโบราณคู่แฝดกับเมืองเสมา
• อุดรธานี    บ้านหมากแข้ง    ชื่อหมู่บ้านเดิมที่ขยายตัวเป็นเมือง
• บุรีรัมย์    เมืองแปะ หรือ โนนม่วง    เมืองที่ถูกพัฒนาขึ้นภายหลัง
• ร้อยเอ็ด    สาเกตุนคร หรือ เมืองฮ้อยเอ็ด    ตำนานระบุว่ามีประตูเมืองถึง 101 ประตู
• นครพนม    เมืองมรุกขนคร    เมืองโบราณริมแม่น้ำโขง
• ศรีสะเกษ    เมืองขุขันธ์    ชื่อเมืองที่เคยเป็นศูนย์กลางการปกครองในอดีต

ภาคตะวันตกและภาคตะวันออก: เมืองท่าและการค้า

กลุ่มจังหวัดนี้มักเกี่ยวข้องกับการค้าขาย การทำเหมือง หรือเป็นเมืองหน้าด่านทางทะเล

จังหวัดปัจจุบัน    ชื่อเก่าในอดีต    ความหมาย/ที่มาที่น่าสนใจ

• กาญจนบุรี    ปากแพรก    ชื่อที่ตั้งตามบริเวณที่แม่น้ำไหลมาบรรจบกัน
• เพชรบุรี    พริบพรี    ชื่อเมืองที่มีมาตั้งแต่สมัยทวารวดี
• ฉะเชิงเทรา    แปดริ้ว    ชื่อตามจำนวนรอยที่ต้องบากปลากระพงย่างเพื่อส่งส่วย
• จันทบุรี    ควนคราบุรี    ชื่อเมืองโบราณที่มีการเปลี่ยนชื่อตามประวัติศาสตร์

ภาคใต้: เมืองท่าและดินแดนทางใต้

ชื่อเก่าหลายแห่งในภาคใต้มักมีรากศัพท์มาจากภาษาท้องถิ่นหรือเป็นชื่อเมืองท่าสำคัญ

จังหวัดปัจจุบัน    ชื่อเก่าในอดีต    ความหมาย/ที่มาที่น่าสนใจ

• นครศรีธรรมราช    ตามพรลิงค์    อาณาจักรสำคัญสมัยศรีวิชัย เป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนา
• ภูเก็ต    บูกิต / ถลาง / จังซีลอน    "บูกิต" ในภาษามลายูแปลว่าเนินเขา/ภูเขา
• สุราษฎร์ธานี    เมืองไชยา    ชื่อเมืองเก่าแก่ที่เคยรุ่งเรือง
• สงขลา    สิงหนคร / สิงหลา    เมืองที่มีชื่อเกี่ยวข้องกับสิงห์และเป็นเมืองท่าสำคัญ
• ระนอง    เมืองแร่นอง    ชื่อที่มาจากแร่ดีบุกที่อุดมสมบูรณ์

ชื่อเก่าของแต่ละจังหวัดเป็นมากกว่าแค่คำเรียก แต่เป็นร่องรอยของอารยธรรมและเรื่องราวในอดีตที่น่าค้นหาจริง ๆ ค่ะ