พม. แจงเลิกสมาคมฌาปนกิจฯ สมาชิกขอเงินคืน แบ่งทรัพย์สินได้หรือไม่?

วันที่ 19 ก.พ. 2569 นายกันตพงศ์ รังษีสว่าง ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (ปลัด พม.) ชี้แจงกรณีมีกระแสแชร์ในโลกออนไลน์เกี่ยวกับการเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ ซึ่งสร้างความกังวลและกระทบต่อสมาชิกจำนวนมากว่า สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์เป็นการรวมกลุ่มของประชาชน เพื่อช่วยเหลือกันในการจัดการศพและสงเคราะห์ครอบครัวของสมาชิกที่ถึงแก่กรรม โดยไม่มีวัตถุประสงค์แสวงหากำไร เปรียบเสมือนการ “เพื่อนช่วยเพื่อน” ในชุมชน

 

 

 

ปลัด พม. ระบุว่า การจัดตั้งสมาคมสามารถยื่นขอจดทะเบียนได้ที่เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หรือสำนักงานเขตกรุงเทพมหานคร ซึ่งกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว (สค.) ได้ถ่ายโอนภารกิจการกำกับดูแลให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยอำนาจในการพิจารณารับจดทะเบียนและสั่งเลิกสมาคม เป็นของนายทะเบียนท้องที่ ไม่ใช่นายทะเบียนกลาง

ทั้งนี้ กระบวนการเลิกสมาคมต้องเป็นไปตามขั้นตอนกฎหมาย ตั้งแต่การออกคำสั่งเลิก การปิดประกาศ ณ ที่ทำการสมาคม และส่งเรื่องให้นายทะเบียนกลางออกประกาศ ก่อนเสนอไปยังสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีเพื่อลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา และแจ้งกลับให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประกาศให้ประชาชนทราบ

 

 

สำหรับเหตุในการเลิกสมาคมฯ กฎหมายกำหนดไว้ 3 กรณี คือ ที่ประชุมใหญ่มีมติให้เลิก นายทะเบียนท้องที่สั่งเลิกเมื่อพบพฤติการณ์ทุจริตหรือไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ และศาลมีคำสั่งให้เลิก โดยหากมีการเลิกสมาคม จะต้องเข้าสู่กระบวนการชำระบัญชีทันที

 

ปลัด พม. กล่าวย้ำว่า หลังการชำระบัญชี หากมีทรัพย์สินเหลือ จะไม่สามารถแบ่งคืนแก่สมาชิกได้ แต่ต้องโอนไปให้สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์อื่น หรือนิติบุคคลเพื่อการกุศลตามข้อบังคับ หรือหากไม่ได้กำหนดไว้ ทรัพย์สินนั้นจะตกเป็นของแผ่นดิน ส่วนเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า สมาชิกอาจมีสิทธิขอคืนได้เฉพาะในส่วนที่ยังไม่ผูกพันตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้เท่านั้น