ไม่ใช่แค่ ปลาหมอคางดำ ไทยเผชิญการรุกรานสัตว์น้ำต่างถิ่น ผู้เชี่ยวชาญมองสาเหตุการหลุดรอด

กรณีประเด็นที่สังคมไทยกำลังวิตกกังวล ปลาหมอคางดำ ที่กำลังแพร่กระจายและแพร่พันธุ์ไปในหลายพื้นที่แต่ละจังหวัดของไทย จนกลายเป็นวาระแห่งชาติ เกี่ยวกับปลาเอเลี่ยนสปีชีส์ ที่กำลังระบาดไปในแหล่งน้ำธรรมชาติ หวั่นกระทบต่อนิเวศทางน้ำ โดย ปลาหมอคางดำ หรือ Blackchin tilapia มีลักษณะคล้ายกับปลาหมอเทศ แต่จะมีลักษณะเด่นคือใต้คางจะมีสีดำมองเห็นได้ชัดเจน 

ผศ.ดร.สรณัฏฐ์ ศิริสวย หัวหน้าศูนย์บริหารงานวิจัยและสนับสนุนวิชาการ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ระบุในงานเสวนาวิชาการว่า ปลาหมอคางดำถูกนำเข้ามาในฐานะปลาสวยงามและเพาะเลี้ยงในไทยมานานแล้ว โดยปัจจัยที่ปลาหลุดรอดสู่ธรรมชาตินั้นมีหลากหลาย ทั้งจากเหตุสุดวิสัยอย่างอุทกภัย และการตั้งใจปล่อยลงแม่น้ำโดยขาดความเข้าใจ

ขณะเดียวกัน นายอดิศร พร้อมเทพ อดีตอธิบดีกรมประมง ได้สะท้อนว่า ไทยเผชิญการรุกรานของสัตว์น้ำต่างถิ่นกว่า 3,500 ชนิด โดยส่วนใหญ่ถูกนำเข้ามาเพื่อการเกษตร สัตว์เลี้ยงสวยงาม ตลอดจนการลักลอบนำเข้าข้ามพรมแดนจากประเทศเพื่อนบ้านโดยไม่ผ่านการตรวจวิเคราะห์ความปลอดภัยทางชีวภาพ (IBC)

การด่วนสรุปว่าการระบาดเกิดจากการนำเข้าวิจัยของบริษัทใหญ่เพียงรายเดียว จึงคลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริง และมองข้ามเส้นทางการนำเข้า การเพาะเลี้ยงเพื่อการค้า และการส่งออกปลาสวยงามปริมาณมหาศาลไปอย่างสิ้นเชิง การแก้ปัญหาจึงต้องเข้มงวดด่านตรวจสัตว์น้ำ กำกับดูแลฟาร์มเพาะเลี้ยง และส่งเสริมการจับมาแปรรูปใช้ประโยชน์ เพื่อร่วมมือกันฟื้นฟูระบบนิเวศทางน้ำอย่างรอบด้านและยั่งยืน

นอกจากนี้ทาง นางฐิติพร หลาวประเสริฐ อธิบดีกรมประมง  ได้เคยออกมากล่าวถึง การที่กรมประมงมีกฎหมายควบคุมการครอบครองและเคลื่อนย้ายปลาหมอคางดำตามประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดชนิดสัตว์น้ำที่ห้ามมีไว้ในครอบครอง พ.ศ. 2567 ซึ่งกรมประมงได้รับทราบข้อกังวลของสังคมเกี่ยวกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ และพร้อมเปิดกว้างรับข้อมูลจากทุกภาคส่วน ทั้งภาคประชาชน นักวิชาการ และหน่วยงานต่าง ๆ

 

โดยกรมประมงประเมินความชุกชุม ปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติด้วยการสุ่มตัวอย่างปลาที่เป็นตัวแทนของทั้งลำน้ำ ตามหลักการโดยคิดเป็นค่าเฉลี่ยต่อพื้นที่แหล่งน้ำที่สุ่มตัวอย่าง ซึ่งปลาหมอคางดำมีพฤติกรรมรวมฝูง ในลำน้ำเดียวกัน จึงอาจพบปลาจำนวนมากหนาแน่นในบางพื้นที่ ขณะที่บางพื้นที่พบจำนวนน้อยหรือไม่พบ

การแก้ปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำเป็นภารกิจสำคัญที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง โดยยึดหลักวิชาการ ควบคู่กับการติดตามประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพื่อให้มาตรการต่าง ๆ สอดคล้องกับสภาพปัญหาและเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมบูรณาการความร่วมมือกับทุกภาคส่วน เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล องค์ความรู้ และร่วมพัฒนางานวิจัย ตลอดจนเปิดรับข้อเสนอแนะจากทุกฝ่าย นำมาปรับปรุงมาตรการให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การควบคุมและแก้ไขปัญหาปลาหมอคางดำที่มีประสิทธิภาพและเกิดผลสัมฤทธิ์ต่อไป