ไม่อยากไตเสื่อม รีบกิน 5 อาหาร ช่วยลดบวม ดูแลไตได้ทุกวัน

หลายคนเมื่อพูดถึงการดูแลสุขภาพไต มักนึกถึงการ "ลดเค็ม" เป็นอันดับแรก ซึ่งเป็นเรื่องที่ถูกต้อง แต่ในความเป็นจริง ไตไม่ได้มีหน้าที่เพียงกรองของเสียออกจากร่างกายเท่านั้น ยังทำหน้าที่ควบคุมสมดุลของน้ำ โซเดียม โพแทสเซียม และช่วยควบคุมความดันโลหิตอีกด้วย

 

หากรับประทานอาหารรสเค็มจัด ดื่มน้ำน้อย กินอาหารแปรรูปเป็นประจำ หรือมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวานและความดันโลหิตสูง ไตก็จะต้องทำงานหนักขึ้นเรื่อย ๆ ส่งผลให้บางคนเริ่มมีอาการบวมน้ำ โดยเฉพาะบริเวณใบหน้า ขา หรือข้อเท้า

อย่างไรก็ตาม หากมีอาการบวมมาก บวมเพียงข้างเดียว หายใจเหนื่อย ปัสสาวะน้อย หรือเป็นผู้ป่วยโรคไตอยู่แล้ว ไม่ควรแก้ปัญหาด้วยการปรับอาหารเพียงอย่างเดียว แต่ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

สำหรับผู้ที่ต้องการดูแลไตและช่วยลดการคั่งของน้ำในร่างกาย สามารถเริ่มต้นได้จากการเลือกรับประทานอาหาร 5 กลุ่ม ดังนี้

1. ผักสดที่มีโซเดียมต่ำ เช่น แตงกวา กะหล่ำปลี ผักกาดขาว ฟักเขียว และผักสดหลากหลายชนิด ซึ่งให้ไฟเบอร์และสารอาหาร โดยไม่เพิ่มโซเดียมเหมือนอาหารแปรรูป ช่วยให้อิ่มนาน ลดการรับประทานอาหารเค็ม และช่วยควบคุมความดันโลหิตได้ดีขึ้น ทั้งนี้ ผู้ป่วยโรคไตที่มีภาวะโพแทสเซียมสูง ควรเลือกชนิดและปริมาณผักตามคำแนะนำของแพทย์

2. ปลา เป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดี โดยเฉพาะปลาที่มีกรดไขมันโอเมก้า-3 เช่น ปลาทู ปลาซาร์ดีน และปลาแซลมอน ซึ่งช่วยดูแลสุขภาพหลอดเลือดและลดการอักเสบได้ ควรเลือกวิธีปรุงแบบนึ่ง ต้ม หรือย่าง แทนการทอดหรือปลาเค็ม เพราะสิ่งที่ทำให้ไตทำงานหนักคือเครื่องปรุงรสเค็ม เช่น น้ำปลา ซีอิ๊ว และเกลือ

3. ข้าวโอ๊ตและธัญพืชไม่ขัดสี อุดมด้วยไฟเบอร์ โดยเฉพาะใยอาหารชนิดละลายน้ำ ซึ่งช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ลดไขมัน และส่งเสริมการขับถ่าย ส่งผลดีต่อการทำงานของไตทางอ้อม โดยเฉพาะในผู้ที่เป็นเบาหวานหรือมีภาวะอ้วนลงพุง อย่างไรก็ตาม ควรรับประทานในปริมาณที่เหมาะสมกับความต้องการพลังงานของร่างกาย

4. ผลไม้สดแทนน้ำผลไม้หรือของหวาน เพราะผลไม้ทั้งลูกให้ทั้งไฟเบอร์และน้ำมากกว่า ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลและพลังงานได้ดีกว่า ตัวอย่างผลไม้ที่เหมาะ ได้แก่ ฝรั่ง แอปเปิล และผลไม้ตระกูลเบอร์รี ส่วนผู้ป่วยโรคไตที่มีภาวะโพแทสเซียมสูง ควรระมัดระวังผลไม้บางชนิด เช่น กล้วย ส้ม น้ำมะพร้าว และผลไม้แห้ง

5. ถั่วและเมล็ดพืชในปริมาณที่เหมาะสม เช่น อัลมอนด์ วอลนัต เมล็ดฟักทอง และถั่วลิสงไม่ปรุงรส ซึ่งมีไขมันดี ไฟเบอร์ และแมกนีเซียม ช่วยดูแลความดันโลหิตและสุขภาพหลอดเลือด แต่ควรหลีกเลี่ยงถั่วอบเกลือหรือปรุงรสจัด ขณะที่ผู้ป่วยไตเสื่อมระยะรุนแรงต้องระวังปริมาณโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสจากถั่วเช่นกัน

นอกจากนี้ หากต้องการลดอาการบวมและดูแลไตอย่างมีประสิทธิภาพ ควรปฏิบัติควบคู่กัน ได้แก่ ลดอาหารเค็ม ลดการบริโภคน้ำปลา ซีอิ๊ว น้ำซุป และอาหารแปรรูป ดื่มน้ำในปริมาณที่เหมาะสม ไม่มากหรือน้อยเกินไป โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคหัวใจหรือโรคไต หมั่นออกกำลังกายหรือเดินเป็นประจำหากไม่มีข้อห้าม รวมถึงควบคุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิต ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำลายไตในระยะยาว

หากมีอาการบวมซ้ำ ๆ หรือสงสัยว่าไตทำงานผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจสุขภาพ โดยเฉพาะการตรวจค่า Creatinine, eGFR และ UACR เพื่อประเมินการทำงานของไตอย่างครบถ้วน

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า การดูแลไตไม่ใช่การมองหาอาหารที่ช่วย "ขับน้ำ" เพียงอย่างเดียว แต่ควรเน้นการลดอาหารเค็ม ลดอาหารแปรรูป และเลือกรับประทานอาหารธรรมชาติอย่างสมดุล ทั้งผัก ปลา ธัญพืช ผลไม้ และถั่ว ให้เหมาะกับสภาพร่างกาย เพราะการดูแลตั้งแต่วันนี้ จะช่วยลดภาระการทำงานของไตและลดความเสี่ยงไตเสื่อมในระยะยาวได้