เจาะลึก แผ่นดินไหวคู่ ปรากฏการณ์ภัยมรณะถล่มซ้ำรุนแรงคูณสอง

เมื่อพูดถึงภัยพิบัติทางธรรมชาติ แผ่นดินไหว คือสิ่งที่สร้างความเสียหายอย่างมหาศาล แต่ยังมีปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาที่ซ้ำเติมความรุนแรงให้เลวร้ายยิ่งขึ้น นั่นคือ Doublet Earthquake หรือที่เรียกกันว่า แผ่นดินไหวคู่ และ แผ่นดินไหวซ้อน

ปรากฏการณ์นี้คือการเกิด แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ ที่มีความรุนแรงใกล้เคียงกันถึง 2 ครั้ง (หรืออาจมากกว่านั้น) ในบริเวณเดียวกันหรือพื้นที่ที่ใกล้เคียงกันมาก โดยทิ้งช่วงห่างกันเพียงไม่กี่วินาที นาที ชั่วโมง หรืออาจข้ามวัน

แตกต่างจากแผ่นดินไหวทั่วไปอย่างไร?

ปกติแล้วเมื่อเกิดแรงสั่นสะเทือน เรามักจะเจอ แผ่นดินไหวหลัก (Mainshock) ที่รุนแรงที่สุดเพียงครั้งเดียว จากนั้นจะตามมาด้วยแผ่นดินไหวตาม (Aftershock) ที่ขนาดเล็กกว่าและค่อยๆ ลดความรุนแรงลง

แต่สำหรับ Doublet Earthquake เหตุการณ์ทั้ง 2 ครั้งจะถูกนับว่าเป็น แผ่นดินไหวหลัก ทั้งคู่ (ขนาดแมกนิจูดมักจะต่างกันไม่เกิน 0.4 ถึง 0.5) ความน่ากลัวคือการเกิดแรงสั่นสะเทือนระดับสูงซ้ำสองครั้งในเวลาไล่เลี่ยกัน จะไปซ้ำเติมโครงสร้างอาคารที่เสียหายจากครั้งแรกให้พังทลายลงมาอย่างง่ายดาย ส่งผลให้ขอบเขตความเสียหายขยายวงกว้างกว่าเดิมมาก

 

เกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน?

แม้จะระบุตัวเลขแน่ชัดไม่ได้เป๊ะๆ เพราะเกณฑ์ประเมินของนักแผ่นดินไหววิทยาในแต่ละยุคสมัยมีจุดตัดที่ต่างกัน แต่จากบันทึกทางสถิติและประวัติศาสตร์ ปรากฏการณ์นี้เกิดมาแล้วหลายสิบครั้ง (มีการบันทึกไว้มากกว่า 80 - 100 เหตุการณ์ทั่วโลก) แม้จะไม่บ่อยเท่าแผ่นดินไหวปกติ แต่ก็ไม่ใช่เรื่องใหม่ โดยมักเกิดขึ้นในพื้นที่ที่มี โครงสร้างรอยเลื่อนซับซ้อน (Complex fault structure)

เปิดประวัติศาสตร์ Doublet Earthquake ครั้งสำคัญของโลก

เหตุการณ์ แผ่นดินไหวคู่ เคยสร้างรอยแผลให้กับหลายพื้นที่ทั่วโลก ดังนี้:

 

- เวเนซุเอลา (มิถุนายน ปี 2026): เกิด แผ่นดินไหว ขนาด 7.2 ตามด้วยขนาด 7.5 โดยห่างกันเพียง 39 วินาที สร้างความเสียหายอย่างหนักและลุกลามรวดเร็ว

 

- ตุรกีและซีเรีย (กุมภาพันธ์ ปี 2023): ขนาด 7.8 ตามด้วยขนาด 7.7 ในอีกราว 9 ชั่วโมงถัดมา กลายเป็นความสูญเสียครั้งประวัติศาสตร์

 

- ชิลี (มกราคม ปี 2011): เดิมถูกบันทึกไว้ที่ขนาด 7.1 แต่ภายหลังนักวิทยาศาสตร์พบว่าเป็น แผ่นดินไหวซ้อน ขนาด 6.8 และ 6.7 ที่เกิดห่างกันแค่ 12 วินาที ซึ่งระบบเครือข่ายเตือนภัยในตอนนั้นไม่สามารถแยกแยะได้ เหตุการณ์นี้เปิดเผยช่องโหว่สำคัญที่อาจทำให้เราประเมินความเสี่ยงในการเกิด สึนามิ ต่ำเกินจริง

 

- เหิงชุน ไต้หวัน (ธันวาคม ปี 2006): ขนาด 7.1 และ 6.9 เกิดห่างกันประมาณ 8 นาที

 

- ถังซาน ประเทศจีน (กรกฎาคม ปี 1976): ขนาด 7.6 ตามด้วย 7.0 ห่างกันประมาณ 15 ชั่วโมง ถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดในศตวรรษที่ 20