กรมทรัพย์สินทางปัญญา เดินหน้าขับเคลื่อน AI หารือ สมาคมผู้สร้างภาพยนตร์แห่งเอเชียฯ

กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เดินหน้าขับเคลื่อนแนวทางการพัฒนานโยบายด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเรื่องลิขสิทธิ์ให้สอดรับบริบทโลกยุคดิจิทัล โดยร่วมหารือกับหน่วยงานระหว่างประเทศและภาคอุตสาหกรรม มุ่งส่งเสริมการใช้ผลงานอันมีลิขสิทธิ์เพื่อฝึกฝน AI อย่างมีความรับผิดชอบ ควบคู่กับการคุ้มครองสิทธิให้กับเจ้าของผลงาน พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้สร้างสรรค์ไทยสามารถต่อยอดผลงานด้วยเทคโนโลยี สร้างมูลค่าเพิ่ม และขยายตลาดสู่สากลอย่างยั่งยืน

นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า ปัจจุบัน AI เข้ามามีบทบาทต่อการสร้างสรรค์ผลงานมากขึ้น และเกิดประเด็นด้านกฎหมายลิขสิทธิ์ใหม่ๆ ที่อาจต้องนำมาพิจารณาหลายประการ อาทิ ควรให้ความคุ้มครองผลงานที่ AI สร้างขึ้นหรือไม่ แค่ไหน อย่างไร ความชอบด้วยกฎหมายในการนำผลงานอันมีลิขสิทธิ์ไปใช้ฝึก AI การกำหนดหน้าที่ให้ผู้ใช้งาน AI เปิดเผยข้อมูลเมื่อมีการเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณะ โดยการระบุว่าเป็นงานที่สร้างขึ้นโดย AI เพื่อความโปร่งใส การแบ่งปันผลประโยชน์ให้กับเจ้าของงานลิขสิทธิ์อย่างเป็นธรรม โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรมที่เนื้อหา (Content) มีมูลค่าสูง

เช่น อุตสาหกรรมภาพยนตร์ เป็นต้น ทั้งนี้ การพัฒนา AI ในบางแพลตฟอร์มอาศัยกระบวนการทำเหมืองข้อมูล (Text and Data Mining) โดยดึงข้อมูลจำนวนมากจากแหล่งต่างๆ บนอินเทอร์เน็ตมาใช้ฝึกฝน AI หากผลงานที่สร้างขึ้นใหม่ที่มีลักษณะเป็นการทำซ้ำ ดัดแปลง หรือลอกเลียนเนื้อหา โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ อาจเข้าข่ายเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้อื่น ซึ่งประเด็นเหล่านี้ยังคงเป็นที่ถกเถียงในหลายประเทศ รวมถึงในเวทีระหว่างประเทศ

นางอรมน กล่าวว่า กรมฯ ตระหนักถึงผลกระทบของ AI ทั้งในเชิงบวกและเชิงลบต่อระบบทรัพย์สินทางปัญญา จึงได้จัดตั้ง “คณะทำงานด้านปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์และทรัพย์สินทางปัญญา” เพื่อศึกษาทิศทางที่เหมาะสมในการขับเคลื่อนนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ Generative AI และทรัพย์สินทางปัญญา พร้อมทำงานร่วมกับสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการใช้งานอันมีลิขสิทธิ์เพื่อการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์อย่างมีความรับผิดชอบ และให้การพิจารณานโยบายและมาตรการทางกฎหมายด้านลิขสิทธิ์เป็นไปอย่างมีเอกภาพ รอบคอบ และสอดคล้องกับบริบทการพัฒนาเทคโนโลยี ตลอดจนจัดเวทีเสวนาเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับข้อกฎหมาย และแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนอย่างต่อเนื่อง

 
ล่าสุด กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้หารือร่วมกับสมาคมผู้สร้างภาพยนตร์แห่งเอเชียแปซิฟิก (Motion Picture Association ASIA Pacific: MPA ASIA Pacific) นำโดย Mr. James Cheatley ผู้อำนวยการอาวุโส ด้านวิดีโอออนดีมานด์ (VOD) กิจการดิจิทัลและทรัพย์สินทางปัญญา โดยทั้งสองฝ่ายได้แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับทิศทางนโยบายระหว่างประเทศด้าน AI และเห็นพ้องว่าการกำหนดนโยบายดังกล่าว

ควรดำเนินการอย่างรอบคอบและสมดุล ระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรมและการคุ้มครองสิทธิของเจ้าของผลงาน โดยกรมฯ เน้นย้ำว่า แนวทางการพัฒนานโยบายด้าน AI ของไทย มุ่งเน้นทั้งการกำกับดูแลความเสี่ยงต่อการละเมิดสิทธิและการสร้างโอกาสให้ผู้สร้างสรรค์ไทยสามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือในการพัฒนาผลงานอย่างมีประสิทธิภาพ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และต่อยอดเชิงพาณิชย์ได้อย่างเป็นธรรม พร้อมผลักดันให้เกิดระบบนิเวศที่เอื้อต่อทั้งผู้สร้างสรรค์ นักพัฒนาเทคโนโลยี และผู้ประกอบการ

 
ทั้งนี้ ผู้แทน MPA Asia Pacific ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการนำผลงานลิขสิทธิ์ไปใช้ฝึก AI ว่าควรอยู่บนพื้นฐานของความยินยอมของเจ้าของลิขสิทธิ์ และให้ข้อมูลว่าปัจจุบันมีกรณีพิพาททางกฎหมายในประเด็นดังกล่าวในหลายประเทศ พร้อมแนะนำให้ผู้ประกอบการที่จะใช้ AI สร้างสรรค์งาน ควรตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูลที่ใช้ในการฝึก AI อย่างรอบคอบ และเลือกใช้แพลตฟอร์มที่มีมาตรการบริหารความเสี่ยงทางกฎหมายที่เหมาะสม โดยกรมฯ จะนำข้อมูลดังกล่าวไปใช้ประกอบการพิจารณาปรับปรุงกฎหมายลิขสิทธิ์ในประเด็นที่เกี่ยวข้อง และพัฒนามาตรการคุ้มครองงานลิขสิทธิ์ของไทยต่อไป

 
อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวทิ้งท้ายว่า กรมฯ จะเดินหน้ารับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการใช้ AI และลิขสิทธิ์อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การกำหนดนโยบายมีความครอบคลุม ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย พร้อมสนับสนุนการเติบโตของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์และเศรษฐกิจดิจิทัล เพื่อส่งเสริมศักยภาพการแข่งขันของประเทศ ดึงดูดการลงทุนด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่ และพัฒนาศักยภาพของคนไทยให้สามารถใช้ AI ในการสร้างสรรค์นวัตกรรมได้อย่างยั่งยืนต่อไป