ผู้เชี่ยวชาญญี่ปุ่นเตือนกรุงเทพฯ เสี่ยงแผ่นดินไหวคาบยาว

ผ่านไปแล้ว 1 ปีกับเหตุการณ์สั่นสะเทือนเมื่อปี 2568 ล่าสุดในงานประชุมวิชาการ แผ่นดินไหว เมื่อวันที่ 12 เมษายน 2569 ศาสตราจารย์ กาคุ โชจิ ผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยสึกุบะ ประเทศญี่ปุ่น ได้ออกมาส่งสัญญาณเตือนที่ทำเอาคนกรุงต้องนั่งไม่ติด เกี่ยวกับความเปราะบางของโครงสร้างพื้นฐานต่อ คลื่นแผ่นดินไหวคาบยาว (Long-period seismic waves) ที่อาจสร้างความวินาศสันตะโรได้แม้ต้นตอจะอยู่ไกลหลายร้อยกิโลเมตร

ดินเหนียวกรุงเทพฯ: ตัวขยายสัญญาณมรณะ

​ทำไมต้องกลัว? คำตอบอยู่ที่ใต้เท้าเรานี่เองครับ กรุงเทพฯ ตั้งอยู่บน ชั้นดินเหนียวอ่อนที่หนาและนุ่ม ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวรับและขยายสัญญาณ คลื่นแผ่นดินไหว ให้รุนแรงขึ้น ปรากฏการณ์นี้จะเข้าไปรบกวนโครงสร้างที่มีการแกว่งตัวนาน จนเกิดสิ่งที่เรียกว่า การสั่นพ้อง (Resonance) พูดง่ายๆ คือมันจะสะสมพลังงานความเครียดจนโครงสร้างทนไม่ไหวและพังลงในที่สุด


​เปิดโผ "จุดตาย" โครงสร้างพื้นฐาน

​จากข้อมูลการวิเคราะห์ สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ที่เราใช้กันอยู่ทุกวัน:

• ​ระบบขนส่งมวลชน: โดยเฉพาะ รถไฟฟ้า MRT สายสีน้ำเงิน ที่มีความเสี่ยงสูง
• ​แลนด์มาร์คสำคัญ: สะพานพระราม 9 ใหม่ ซึ่งเป็นสะพานขึงที่มีคาบการแกว่งตัวสูงถึง 3.0-5.0 วินาที
• ​ระบบสาธารณูปโภค: ถังเก็บน้ำมันและระบบบำบัดน้ำเสีย เสี่ยงต่อปรากฏการณ์ของเหลวกระฉอก (Sloshing) นานถึง 30 วินาที

บทเรียนจากญี่ปุ่น และทางออกที่ต้องเร่งทำ

​ศาสตราจารย์โชจิยกเคส เหตุการณ์แผ่นดินไหวโทโฮคุปี 2011 มาเป็นอุทาหรณ์ แม้จุดที่อยู่ห่างไป 400 กิโลเมตรอย่างโตเกียวจะวัดแรงสั่นได้ไม่สูงมาก แต่การสั่นที่ลากยาวกว่า 5 นาที กลับทำให้สะพานและตึกสูงเสียหายยับเยิน

​ทางรอดเดียวคือไทยต้องเปลี่ยนมาใช้ การออกแบบโครงสร้างที่ยืดหยุ่นด้วยข้อมูล (Data-driven Resilience) ด้วยการติดตั้งเซ็นเซอร์บนสะพานและสิ่งก่อสร้างสำคัญ เพื่อนำข้อมูลจริงมาวิเคราะห์และประเมิน ความเสียหาย ได้ทันท่วงที ไม่ใช่รอให้พังก่อนแล้วค่อยมาซ่อม เพราะถึงตอนนั้นค่าตอบแทนอาจสูงเกินกว่าที่เราจะจ่ายไหว

ที่มา : The Nation Thailand