"คนรวย - คนจน" ดูแค่หน้าก็รู้ได้ง่ายๆ แม้ไม่ต้องพูดอะไรสักคำ

กลายเป็นประเด็นที่สร้างความสนใจในแวดวงจิตวิทยาและสังคมศาสตร์ เมื่อมีงานวิจัยชี้ว่า “ฐานะทางการเงิน” อาจสะท้อนออกมาบนใบหน้าของผู้คนได้อย่างน่าทึ่ง แม้จะเป็นเพียงภาพถ่ายที่ไม่มีการแสดงอารมณ์ใด ๆ ก็ตาม โดยผลการศึกษานี้เผยให้เห็นว่า ผู้คนสามารถคาดเดาได้ว่าบุคคลนั้นมีรายได้สูงหรือต่ำจากใบหน้าเพียงอย่างเดียว และความแม่นยำยังสูงกว่าการเดาสุ่มอย่างมีนัยสำคัญ

 

งานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2017 ในวารสาร Journal of Personality and Social Psychology ระบุว่า ลักษณะบางอย่างบนใบหน้าอาจสะท้อนประสบการณ์ชีวิต ความเครียด หรือความสุขที่สะสมมาเป็นเวลานาน ซึ่งสิ่งเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับฐานะทางเศรษฐกิจของแต่ละบุคคล

 

ทีมนักวิจัยนำโดย ธอรา บียอร์นส์ดอตเทียร์ จากมหาวิทยาลัยโตรอนโต และศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยา นิโคลัส โอ. รูล ได้ทำการทดลองกับนักศึกษา 81 คน โดยให้ดูภาพถ่ายขาวดำของบุคคล 160 คน อายุระหว่าง 18 - 35 ปี ซึ่งทุกภาพเป็นสีหน้าเป็นกลาง ไม่มีรอยสักหรือต่างหู เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอคติจากลักษณะภายนอกอื่น ๆ

บุคคลในภาพถูกแบ่งเป็นสองกลุ่มอย่างชัดเจน ได้แก่ กลุ่มที่มีรายได้มากกว่า 150,000 ดอลลาร์ต่อปี และกลุ่มที่มีรายได้น้อยกว่า 35,000 ดอลลาร์ต่อปี จากนั้นให้นักศึกษาลองทายว่าแต่ละคนอยู่ในกลุ่มใด

 

ผลลัพธ์ปรากฏว่า นักศึกษาสามารถทายถูกได้ถึง 68% ซึ่งถือว่าสูงกว่าการเดาสุ่มอย่างมีนัยสำคัญ ศาสตราจารย์รูลยอมรับว่าแม้ความแตกต่างบนใบหน้าจะดูละเอียดอ่อนมาก แต่ผู้เข้าร่วมการทดลองกลับสามารถรับรู้ได้โดยสัญชาตญาณ แม้ว่าพวกเขาจะไม่สามารถอธิบายได้ว่าตัดสินจากจุดใดของใบหน้า

เมื่อทีมวิจัยวิเคราะห์รายละเอียดเพิ่มเติม พบว่า ดวงตาและปาก เป็นบริเวณที่บ่งบอกความแตกต่างได้มากที่สุด แม้ผู้ทดลองจะมองเพียงส่วนใดส่วนหนึ่งของใบหน้า ก็ยังสามารถเดาได้ค่อนข้างแม่นยำ โดยปากเป็นจุดที่แสดงอารมณ์เชิงบวกได้ชัดเจน ส่วนดวงตาอาจมีร่องรอยของรอยยิ้ม เช่น รอยตีนกา

 

บียอร์นส์ดอตเทียร์อธิบายว่า อารมณ์และประสบการณ์ที่เกิดซ้ำเป็นเวลานานสามารถ “ทิ้งร่องรอย” ไว้บนใบหน้าได้ การใช้กล้ามเนื้อใบหน้าซ้ำ ๆ อาจเปลี่ยนแปลงโครงสร้างบางส่วน ทำให้คนอื่นสามารถรับรู้ได้โดยไม่รู้ตัว ศาสตราจารย์รูลเสริมว่า เมื่อเวลาผ่านไป ใบหน้าของเราจะสะท้อนประสบการณ์ชีวิต แม้ในช่วงเวลาที่เราไม่ได้แสดงอารมณ์ออกมาอย่างชัดเจน

 

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยพบข้อสังเกตที่น่าสนใจเพิ่มเติมว่า หากบุคคลในภาพ ยิ้มโดยตั้งใจ ความสามารถในการแยกแยะระหว่างคนรวยกับคนจนของผู้เข้าร่วมจะลดลงอย่างชัดเจน ซึ่งบ่งชี้ว่า “รอยยิ้ม” อาจช่วยบดบังสัญญาณบางอย่างบนใบหน้าได้

นอกจากนี้ ไม่ว่าผู้เข้าร่วมจะดูภาพเพียงครึ่งวินาทีหรือหลายวินาที ความแม่นยำก็แทบไม่แตกต่างกัน แสดงให้เห็นว่าการประเมินดังกล่าวมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและโดยไม่รู้ตัว

 

ในช่วงท้ายของการทดลอง นักศึกษาถูกขอให้เลือกว่าบุคคลใดน่าจะทำงานเป็น “นักบัญชี” มากที่สุด แม้ว่างานดังกล่าวจะไม่เกี่ยวข้องกับชนชั้นทางสังคมโดยตรง แต่ผลลัพธ์กลับพบว่า ผู้เข้าร่วมมักเลือกบุคคลจากกลุ่มรายได้สูงมากกว่า

 

ผลการศึกษานี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า อคติทางเศรษฐกิจ อาจมีอิทธิพลต่อการตัดสินความสามารถของผู้อื่นโดยที่เราเองก็ไม่ทันรู้ตัว และใบหน้าของมนุษย์อาจเผยให้เห็นประสบการณ์ชีวิตที่ลึกซึ้งกว่าที่หลายคนคาดคิด

ข้อมูลจาก CNBC และ soha