หมอยกเคส "จา พนม" ป่วยมะเร็งในถุงน้ำดี เตือนสัญญาณอันตราย

วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ให้ความรู้เกี่ยวกับ “มะเร็งถุงน้ำดี” หลังมีข่าวคนใกล้ชิดของนักแสดงแอ็กชันระดับโลกอย่าง “จา พนม” เคยตรวจพบโรคดังกล่าวในระยะที่ 3 เกือบระยะที่ 4

 

 

นพ.เจษฎ์ ระบุว่า กรณีนี้สะท้อนความน่ากลัวของมะเร็งถุงน้ำดีได้อย่างชัดเจน เพราะเป็นโรคที่ “มาเงียบ” ในช่วงแรก ผู้ป่วยจำนวนมากแทบไม่มีอาการ หรือเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงนิ่วในถุงน้ำดีหรือโรคกระเพาะธรรมดา แต่เมื่อเริ่มมีสัญญาณชัด มักหมายถึงโรคได้ลุกลามไปแล้ว ทำให้เป็นมะเร็งที่ตรวจพบยากและมักเจอในระยะหลัง

มะเร็งถุงน้ำดี คืออะไร และทำไมถึงไม่แสดงอาการในระยะแรก
ถุงน้ำดีเป็นอวัยวะขนาดเล็กอยู่ใต้ตับ ทำหน้าที่เก็บน้ำดีเพื่อช่วยย่อยไขมัน มะเร็งถุงน้ำดีเกิดจากเซลล์ผนังถุงน้ำดีที่ค่อย ๆ กลายพันธุ์และเจริญเติบโตผิดปกติ จุดที่อันตรายคือ ระยะแรกแทบไม่ก่อให้เกิดอาการปวด เนื่องจากถุงน้ำดีมีขนาดเล็กและมีเส้นประสาทรับความรู้สึกน้อย ผู้ป่วยจำนวนมากจึงรู้ตัวอีกทีเมื่อโรคเริ่มลุกลามแล้ว

ปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อย ได้แก่ นิ่วในถุงน้ำดีเรื้อรัง ถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรัง ติ่งเนื้อบางชนิด อายุที่มากขึ้น ภาวะอ้วน และการสูบบุหรี่ โรคนี้มักเกิดจากการอักเสบสะสมเป็นเวลานาน ดังนั้นผู้ที่มีนิ่วหรือมีติ่งเนื้อในถุงน้ำดีควรติดตามตรวจอย่างสม่ำเสมอ

 

ปัจจัยกระตุ้นสำคัญที่ทำให้เกิดโรค
มะเร็งถุงน้ำดีไม่ได้เกิดขึ้นฉับพลัน แต่มีตัวกระตุ้นต่อเนื่อง เช่น
– นิ่วในถุงน้ำดี โดยเฉพาะก้อนใหญ่หรือเป็นมานาน ทำให้ผนังถุงน้ำดีถูกระคายเคืองซ้ำ ๆ
– ถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรัง ผนังหนาและผิดรูป
– ติ่งเนื้อในถุงน้ำดีบางชนิด
– อายุเกิน 60 ปี
– พบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย
– โรคของท่อน้ำดีบางชนิด เช่น ท่อน้ำดีตีบหรือโป่งพอง

นพ.เจษฎ์ ย้ำว่า มะเร็งถุงน้ำดีมักมี “การอักเสบเรื้อรังนำมาก่อน” ไม่ใช่โรคที่เกิดขึ้นแบบฉับพลัน

อาการเตือนที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะ ‘ปวดท้องร่วมกับตัวเหลือง’
อาการของมะเร็งถุงน้ำดีมักมาแบบไม่ชัดเจน ทำให้หลายคนคิดว่าเป็นเพียงนิ่วหรือกรดไหลย้อน อาการเริ่มต้นที่อาจพบได้ ได้แก่
– แน่นท้อง จุกเสียดบริเวณชายโครงขวาหลังรับประทานอาหารมัน
– ปวดท้องด้านขวาบนแบบหน่วง ๆ เรื้อรัง
– คลื่นไส้ เบื่ออาหาร อิ่มเร็ว
– น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ อ่อนเพลีย

แต่หากเริ่มมีอาการรุนแรง เช่น ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีซีด คันตามตัวจากน้ำดีคั่ง ปวดท้องมากขึ้น หรือคลำได้ก้อน ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพราะ “ตัวเหลือง” ไม่ใช่อาการธรรมดา แต่เป็นสัญญาณของการอุดตันในระบบท่อน้ำดี

ตรวจพบได้อย่างไร อัลตราซาวด์คือด่านแรก
การตรวจเบื้องต้นที่สำคัญที่สุดคือการอัลตราซาวด์ช่องท้อง ซึ่งไม่เจ็บและสามารถเห็นลักษณะถุงน้ำดีได้ชัด แพทย์จะดูว่ามีผนังหนา นิ่ว หรือติ่งเนื้อผิดปกติหรือไม่ หากพบความผิดปกติอาจต้องตรวจเพิ่มเติมด้วย CT หรือ MRI เพื่อประเมินการลุกลาม รวมถึงตรวจเลือดดูค่าการทำงานของตับร่วมด้วย

ติ่งเนื้อและนิ่วในถุงน้ำดี ควรผ่าตัดเมื่อใด
ติ่งเนื้อส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ควรพิจารณาผ่าตัดหาก
– ขนาดใหญ่กว่า 1 เซนติเมตร หรือโตเร็วผิดปกติ
– ผู้ป่วยมีอายุเกิน 50–60 ปี
– มีอาการปวด
– ผนังถุงน้ำดีหนา หรือฐานกว้าง

ส่วนนิ่วในถุงน้ำดี ควรผ่าตัดหาก
– มีอาการปวดซ้ำ ๆ หรือเคยอักเสบ
– นิ่วก้อนใหญ่กว่า 2–3 เซนติเมตร
– พบความผิดปกติของผนังถุงน้ำดีหรือติ่งเนื้อร่วม
– อยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง เช่น ผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ยาก

การผ่าตัดในปัจจุบันส่วนใหญ่เป็นการส่องกล้อง เอาถุงน้ำดีออกทั้งใบ ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ เพียงแค่ปรับลดอาหารไขมันสูง

 

 

นพ.เจษฎ์ ทิ้งท้ายว่า กรณีของ “จา พนม” เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่ามะเร็งถุงน้ำดีมักไม่ส่งสัญญาณแรงในระยะแรก แต่เมื่อเริ่มปวดมาก ตัวเหลือง หรือมีน้ำหนักลด นั่นอาจหมายถึงโรคลุกลามแล้ว ผู้ที่มีนิ่ว ติ่งเนื้อ หรือมีอาการปวดชายโครงขวาเรื้อรัง ไม่ควรปล่อยผ่าน เพราะแค่อัลตราซาวด์ตรวจให้เร็ว อาจช่วยพบโรคได้ก่อนจะสายเกินไปจริง ๆ