เผยสาเหตุนอนไม่หลับ ในผู้สูงอายุ พร้อมวิธีจัดการ เมื่อเมลาโทนินลดลง

"นอนไม่หลับ" เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ เนื่องจากโดยธรรมชาติของวัยนี้ ร่างกายจะผลิตฮอร์โมนเมลาโทนิน (Melatonin) ลดลง ทำให้เกิดภาวะหลับยาก และคุณภาพการนอนลดลงกว่าวัยอื่น ๆ ส่งผลให้หลายคนรู้สึกอ่อนเพลีย ไม่มีแรง หรือไม่สดชื่นหลังตื่นนอน

 

เผยสาเหตุนอนไม่หลับ ในผู้สูงอายุ พร้อมวิธีจัดการ เมื่อเมลาโทนินลดลง

อาการของภาวะนอนไม่หลับในผู้สูงอายุ

อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าผู้สูงอายุกำลังมีปัญหาการนอนหลับ ซึ่งทำให้อ่อนล้าและกระทบต่อคุณภาพชีวิต:

หลับยาก: ต้องใช้เวลานานกว่าปกติกว่าจะนอนหลับได้

ตื่นบ่อย: สะดุ้งตื่นกลางดึกบ่อยครั้ง แล้วนอนต่อไม่ได้

ตื่นไวเกินไป: ตื่นเช้ามืดเกินความจำเป็น และรู้สึกไม่สดชื่นหลังตื่นนอน

6 แนวทางดูแลตัวเองง่าย ๆ เมื่อมีอาการนอนไม่หลับ (จากกรมสุขภาพจิต)

กรมสุขภาพจิตได้แนะนำแนวทางปฏิบัติเพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถนอนหลับได้ดีขึ้นและมีคุณภาพการนอนที่ดี:

จำกัดการนอนกลางวัน: อย่านอนกลางวันนานเกิน 1 ชั่วโมง เพื่อให้ร่างกายรู้สึกง่วงในตอนกลางคืน

เคลื่อนไหวร่างกายเบา ๆ: ทำกิจกรรมระหว่างวัน เช่น ทำสวน, เดินเล่น, หรือทำงานบ้าน เพื่อให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวและเหนื่อยพอสมควร

เลี่ยงคาเฟอีนช่วงบ่าย/เย็น: งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มชูกำลัง โดยเฉพาะในช่วงเวลาหลังเที่ยง

จัดสภาพแวดล้อมห้องนอน: จัดห้องนอนให้น่านอน มีอากาศถ่ายเทดี แสงสลัว และเงียบสงบ เพื่อให้ร่างกายรับรู้ถึง "เวลาพักผ่อน"

สร้างกิจวัตรผ่อนคลายก่อนนอน: สร้างความผ่อนคลายก่อนเข้านอน เช่น อ่านหนังสือ สวดมนต์ หรือฟังเพลงเบา ๆ

พูดคุยระบายความในใจ: การพูดคุยกับครอบครัวหรือคนใกล้ชิดช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวล ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการนอนหลับได้

หมายเหตุสำคัญ: ผู้สูงอายุบางคนอาจนอนเพียง 3–4 ชั่วโมงต่อคืนได้ โดยที่ยังรู้สึกสดชื่นและไม่อ่อนเพลียในระหว่างวัน ซึ่งถือเป็น "ภาวะปกติของวัย" แต่หากมีอาการอ่อนล้า เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง หรืออารมณ์แปรปรวน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินสุขภาพและหาสาเหตุเพิ่มเติม

นอกจากนี้ หากมีอาการนอนไม่หลับเรื้อรัง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสุขภาพกายและใจ เพราะบางครั้งอาการอาจมีปัจจัยทางจิตใจหรือโรคประจำตัวร่วมด้วย

ที่มา: กรมสุขภาพจิต