รู้จัก “โรคสมองเสื่อมส่วนหน้า” โรคหายากที่เปลี่ยนพฤติกรรม-ภาษา

โรคสมองเสื่อมส่วนหน้า (Frontotemporal Dementia – FTD) คืออะไร?

โรคสมองเสื่อมส่วนหน้า หรือ FTD เป็นโรคที่เกิดจากการเสื่อมของเนื้อสมองบริเวณ กลีบหน้า (Frontal Lobe) และ/หรือ กลีบขมับ (Temporal Lobe) ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับพฤติกรรม การตัดสินใจ บุคลิกภาพ และภาษา แตกต่างจากอัลไซเมอร์ที่เริ่มจากการสูญเสียความจำเป็นหลัก

อาการเด่นของ FTD

FTD สามารถแบ่งเป็น 3 กลุ่มอาการหลัก ได้แก่:

1. พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง (Behavioral Variant FTD – bvFTD)

ทำสิ่งไม่เหมาะสม พูดตรงเกินไป

ขาดความเห็นใจผู้อื่น

ซึมเศร้าเฉยชา หรืออารมณ์แปรปรวน

ย้ำคิดย้ำทำหรือทำพฤติกรรมซ้ำ ๆ

2. ปัญหาด้านภาษา (Primary Progressive Aphasia – PPA)

พูดผิด ใช้คำไม่ถูก

พูดติดขัด เข้าใจภาษายาก

สุดท้ายอาจพูดไม่ได้เลย

3. อาการเคลื่อนไหวผิดปกติ (Motor Symptoms)

กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง เดินลำบาก

อาจเกิดร่วมกับโรค ALS หรือคล้ายพาร์กินสัน

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

เกิดจากการสะสมของโปรตีนผิดปกติในสมอง (เช่น Tau, TDP-43, FUS)

มี ความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม ประมาณ 30–40% ของผู้ป่วย

มักเกิดใน ช่วงอายุ 45–65 ปี

การวินิจฉัย

ซักประวัติและพฤติกรรมโดยแพทย์

ตรวจสมองด้วย MRI หรือ PET Scan

แบบทดสอบสภาพจิตใจ (Neuropsychological testing)

ตรวจพันธุกรรมในกรณีมีประวัติครอบครัว

การรักษาและการดูแล

ยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด การดูแลมุ่งเน้นที่การบรรเทาอาการและรักษาคุณภาพชีวิต:

ให้ยาเพื่อควบคุมพฤติกรรม เช่น ยาต้านซึมเศร้า (SSRIs)

ฝึกพูด ฝึกการสื่อสาร

การฟื้นฟูสมอง (Cognitive therapy)

การดูแลใกล้ชิดจากครอบครัวและผู้ดูแล

ความเข้าใจจากคนรอบข้างคือกุญแจ

FTD เป็นโรคที่ “พรากตัวตนของผู้ป่วย” อย่างช้า ๆ คนที่เคยใจดี อ่อนโยน อาจกลายเป็นคนที่พูดหยาบ พฤติกรรมเปลี่ยนไปโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจสร้างความเจ็บปวดแก่ครอบครัวหากไม่เข้าใจว่า “นั่นคืออาการของโรค”

ความสำคัญในระดับสากล

กรณีของคนดังอย่าง บรูซ วิลลิส ที่ป่วยด้วยโรค FTD ทำให้ทั่วโลกตื่นตัวและให้ความสนใจต่อโรคนี้มากขึ้น ช่วยสร้างความเข้าใจใหม่ในแวดวงแพทย์และสังคมว่า "โรคสมองเสื่อม" ไม่ได้หมายถึงแค่ "ลืม"

สรุป

โรคสมองเสื่อมส่วนหน้า (FTD) คือโรคที่เปลี่ยนพฤติกรรมและภาษาโดยยังคงความจำไว้ในระยะแรก การสังเกตอาการไว และการดูแลอย่างเข้าใจจากครอบครัว คือสิ่งสำคัญที่สุดในการอยู่ร่วมกับผู้ป่วยอย่างมีคุณภาพชีวิต