ไขปริศนาปลั๊กพ่วง ทำไมต้องมี "ปุ่มเล็กๆ" ข้างสายไฟ คืออะไร

อุปกรณ์ชิ้นเล็กๆ ที่มักจะนูนขึ้นมาใกล้กับโคนสายไฟหรือข้างสวิตช์หลัก มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า Circuit Breaker (เซอร์กิตเบรกเกอร์) หรือเบรกเกอร์ชนิดขดความร้อน มันคือระบบความปลอดภัยขั้นพื้นฐานที่ถูกออกแบบมาเพื่อคุมกระแสไฟฟ้าบนรางปลั๊กพ่วงโดยเฉพาะ

กลไกการทำงานและประโยชน์ของ Circuit Breaker

-   ตัดไฟทันทีเมื่อเสี่ยงอันตราย: หากคุณเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้าหลายชิ้นพร้อมกันจนกำลังไฟรวมเกินกว่าที่ปลั๊กพ่วงจะรับไหว หรือเกิดเหตุไฟฟ้าลัดวงจร (ไฟช็อต) ปุ่มเบรกเกอร์นี้จะเด้งตัดวงจรไฟฟ้าในทันทีเพื่อหยุดการจ่ายไฟ

-   ป้องกันสายไฟละลายและไฟไหม้บ้าน: การตัดกระแสไฟทันทีจะช่วยยับยั้งการสะสมความร้อนในสายไฟ ป้องกันไม่ให้ฉนวนหุ้มสายไฟเกิดการละลายจนนำไปสู่เหตุเพลิงไหม้ร้ายแรง

-   เผลอไปกดเป็นอันตรายไหม?: ไม่อันตรายอย่างแน่นอน การกดปุ่มนี้เป็นเพียงการรีเซ็ตกลไกภายใน หากปลั๊กพ่วงกำลังจ่ายไฟปกติ การกดปุ่มจะไม่สร้างความเสียหายใดๆ แต่หากปุ่มเด้งออกมาเพราะระบบตัดไฟ การกดลงไปอีกครั้งจะเป็นการสั่งเปิดระบบให้กระแสไฟกลับมาไหลผ่านได้ตามปกติ
 

ขั้นตอนการแก้ไขเมื่อปลั๊กพ่วงตัดไฟเอง

1.ถอดปลั๊กอุปกรณ์ออก: ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีกำลังไฟสูง หรืออุปกรณ์ที่สงสัยว่าเป็นสาเหตุทำให้เกิดไฟช็อตออกทันที

2.กดปุ่ม Circuit Breaker: กดปุ่มเบรกเกอร์เล็กๆ นั้นลงไป 1 ครั้ง เพื่อทำการ Reset System

3.ใช้งานต่อได้ตามปกติ: เมื่อรีเซ็ตแล้ว ปลั๊กพ่วงจะกลับมาจ่ายกระแสไฟฟ้าให้ใช้งานได้ตามเดิมโดยไม่ต้องเปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่

เกร็ดความรู้มาตรฐาน มอก. ที่คนใช้ปลั๊กพ่วงควรรู้

ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก. 2432-2555) ของประเทศไทย สำหรับรางปลั๊กพ่วงที่มีเต้ารับตั้งแต่ 3 ช่องขึ้นไป บังคับให้ต้องติดตั้งระบบ Circuit Breaker เท่านั้น โดยสั่ง ห้ามใช้ฟิวส์ (Fuse) แบบเดิมโดยเด็ดขาด เนื่องจากฟิวส์แบบดั้งเดิมไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอในการป้องกันกระแสไฟเกิน แถมเมื่อขาดแล้วยังต้องถอดเปลี่ยนใหม่ ต่างจากเบรกเกอร์ที่กดรีเซ็ตใช้งานต่อได้ทันที

 

แหล่งที่มาอ้างอิง 

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ. - มอก. 2432-2555)

สถาบันการไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (EEI)