ออกกำลังกายแต่ไม่ผอมอย่าเพิ่งโทษตัวเอง แพทย์เผยเพราะ "ฮอร์โมน"

การเผชิญกับภาวะ น้ำหนักค้าง หรือ ลดเท่าไหร่ก็ไม่ลง ไม่เพียงแต่สร้างความบั่นทอนจิตใจเท่านั้น แต่ในมุมมองทางการแพทย์ โรคอ้วน ยังถือเป็นภัยเงียบที่นำไปสู่โรคเรื้อรังร้ายแรง ทั้งเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง และโรคหัวใจ ซึ่งหลายคนมักมุ่งเน้นไปที่การนับแคลอรี แต่กลับมองข้ามกลไกสำคัญอย่าง ภาวะอ้วนจากความผิดปกติของฮอร์โมน (Hormonal Obesity)

เจาะลึก 5 ฮอร์โมนบงการความอ้วน

เมื่อระบบฮอร์โมนทำงานผิดจังหวะ สัญญาณความหิว ความอิ่ม และการเผาผลาญจะรวนทันที

อินซูลิน (Insulin): หากเซลล์เกิดภาวะดื้ออินซูลิน ร่างกายจะเปลี่ยนน้ำตาลเป็นไขมันสะสม โดยเฉพาะบริเวณรอบเอวและหน้าท้อง

ไทรอยด์ (Thyroid): หากต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ ร่างกายจะเผาผลาญพลังงานช้าลง ส่งผลให้น้ำหนักพุ่งง่าย อ่อนเพลีย และขี้หนาว

คอร์ติซอล (Cortisol): ฮอร์โมนแห่งความเครียดที่กระตุ้นให้ร่างกายอยากของหวาน และดักจับไขมันไปสะสมในช่องท้อง

ฮอร์โมนเพศ (Estrogen / Progesterone): การลดลงของฮอร์โมนในวัยทอง ทำให้โครงสร้างการสะสมไขมันเปลี่ยนไปยึดเกาะที่ช่องท้องมากขึ้น

เลปติน (Leptin): ฮอร์โมนสั่งการความอิ่ม หากเกิดภาวะดื้อเลปติน สมองจะไม่รับรู้ว่าอิ่ม ทำให้รู้สึกหิวตลอดเวลา
 

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

หากคุณมีอาการเหล่านี้ควบคู่กัน อาจเป็นข้อบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังเผชิญภาวะอ้วนจากฮอร์โมน:

-   น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วผิดปกติ ทั้งที่ปริมาณการกินเท่าเดิม

-   ร่างกายสะสมไขมันเฉพาะจุด โดยเฉพาะหน้าท้อง ใบหน้ากลมแดง หรือมีรอยแตกลายสีม่วงตามต้นแขน ต้นขา และหน้าท้อง

-   มีอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง เหนื่อยง่าย ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือมีภาวะมีบุตรยาก

พฤติกรรมคนเมือง ปัจจัยเร่งฮอร์โมนรวน

วิถีชีวิตของคนทำงานยุคใหม่ ทั้งการนั่งทำงานติดต่อกันหลายชั่วโมง ความเครียดสะสม การนอนดึก ตลอดจนการบริโภคเครื่องดื่มชูกำลังหรือกาแฟหวานๆ เป็นประจำ ล้วนเป็นตัวการขัดขวางการทำงานของฮอร์โมนคอร์ติซอล อินซูลิน และเมลานิน จนทำให้ระบบเผาผลาญล้มเหลวโดยไม่รู้ตัว

สำหรับการแก้ไขปัญหา แพทย์จะเน้นการตรวจเลือดประเมินระดับฮอร์โมนและระบบเมตะบอลิสมอย่างครบวงจร เพื่อวางแนวทางรักษาที่ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการปรับสมดุลฮอร์โมน วางโปรแกรมโภชนาการและการออกกำลังกายเฉพาะบุคคล การใช้ยารักษา ไปจนถึงหัตถการส่องกล้องเย็บกระเพาะ ใส่บอลลูน หรือการผ่าตัดลดน้ำหนักในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ เพื่อคืนสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืน

 

แหล่งที่มาอ้างอิง

พญ.ชมพูนุช ศักดิ์จิรพาพงษ์ อายุรแพทย์เฉพาะทางโรคเบาหวาน, ระบบต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม ศูนย์เบาหวาน ไทรอยด์ และต่อมไร้ท่อ โรงพยาบาลพญาไท 2