รู้ไหม พฤติกรรมที่คุณทำอยู่ทุกวัน อาจสร้างก้อนนิ่ว โดยไม่รู้ตัว

เช็กก่อนสาย! "นิ่วในถุงน้ำดี" ภัยเงียบไร้อาการ ไขสาเหตุและกลุ่มเสี่ยงที่ไม่ควรมองข้าม

"นิ่วในถุงน้ำดี" (Gallstones) ถือเป็นหนึ่งในโรคระบบทางเดินอาหารที่พบได้บ่อยแต่กลับถูกมองข้ามมากที่สุด เนื่องจากในระยะแรกมัก "ไม่แสดงอาการใดๆ" จนกว่าก้อนนิ่วจะเริ่มโตขึ้นหรือเคลื่อนตัวไปอุดตันท่อส่งน้ำดี จนส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนและปวดท้องรุนแรง

นิ่วในถุงน้ำดี เกิดจากอะไร?

สาเหตุหลักเกิดจากการที่สารประกอบใน "น้ำดี" ซึ่งผลิตมาจากตับ (ประกอบด้วย คอเลสเตอรอล, บิลิรูบิน หรือสารสีเหลืองจากเม็ดเลือดแดงที่หมดอายุ และเกลือน้ำดี) เกิดภาวะ เสียสมดุล จนไม่สามารถละลายได้หมด เกิดการตกตะกอน เกาะตัวกันเป็นก้อนแข็งอยู่ภายในถุงน้ำดี ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่:

1. นิ่วชนิดเกิดจากคอเลสเตอรอล (Cholesterol Gallstones)

พบมากที่สุดถึง 70-80% ของผู้ป่วยทั้งหมด เกิดจากตับขับคอเลสเตอรอลออกมาในน้ำดีมากเกินไปจนตกผลึก

พฤติกรรมและกลุ่มเสี่ยง:

เพศและฮอร์โมน: พบใน ผู้หญิง มากกว่าผู้ชาย โดยเฉพาะผู้หญิงตั้งครรภ์ ทานยาคุมกำเนิด หรือได้รับยาทดแทนฮอร์โมน

พฤติกรรมการกิน: ชอบทานอาหารไขมันสูง คาร์โบไฮเดรตสูง และกากใยน้อย

การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว: การอดอาหารหรือลดน้ำหนักไวเกินไป ทำให้ตับหลั่งคอเลสเตอรอลมากขึ้น และถุงน้ำดีบีบตัวน้อยลง

ปัจจัยอื่น: ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน/อ้วน, ผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป และผู้ที่มีคอเลสเตอรอลในเลือดสูง

 

2.นิ่วชนิดเกิดจากสารสีเม็ดเลือด หรือ บิลิรูบิน (Pigment Gallstones)

พบได้ราว 20-30% ก้อนมักมีสีดำหรือน้ำตาลเข้ม เกิดจากร่างกายมีสารบิลิรูบินในน้ำดีมากผิดปกติ

ปัจจัยเสี่ยง: ผู้ป่วยโรคเลือดที่ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกตัวผิดปกติ (เช่น ธาลาสซีเมีย), ผู้ป่วยโรคตับแข็ง, การติดเชื้อในระบบทางเดินน้ำดี รวมถึงผู้สูงอายุ

นอกจากนี้ พันธุกรรม และโรคประจำตัวอย่าง เบาหวาน หรือลำไส้อักเสบเรื้อรัง ก็เป็นปัจจัยเสริมที่เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในถุงน้ำดีได้เช่นกัน

สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง!

แม้ช่วงแรกจะไม่แสดงอาการ แต่หากเริ่มมีอาการ แน่นท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ ตึงบริเวณใต้ชายโครงขวา โดยเฉพาะหลังจากรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง หรือมีอาการ ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน ควรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยทันที เพื่อป้องกันภาวะถุงน้ำดีอักเสบเรื้อรังในอนาคต

 

แหล่งที่มาอ้างอิง  

อ้างอิงข้อมูลจาก: ข้อมูลทางการแพทย์และบทความสุขภาพ เรื่อง นิ่วในถุงน้ำดี (Gallstones) และปัจจัยเสี่ยงทางการแพทย์