รู้ก่อนป่วย น้ำตาลในเลือดสูงหรือต่ำ ตรวจสัญญาณเหล่านี้ทันที

ระดับ น้ำตาลในเลือด ถือเป็นตัวชี้วัดสำคัญของสุขภาพ โดยเฉพาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน การที่ระดับน้ำตาลสูงหรือต่ำเกินไปล้วนเป็นอันตรายและอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงถึงชีวิต การสังเกตอาการและรู้วิธีรับมืออย่างถูกต้องจึงมีความสำคัญ

ภาวะน้ำตาลในเลือดสูง (Hyperglycemia)

น้ำตาลในเลือดสูงเกิดจากระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดเกินค่าปกติ โดยทั่วไปถือว่ามีภาวะน้ำตาลสูงเมื่อระดับน้ำตาลเกิน 99 มก./ดล. หลังอดอาหาร 8 ชั่วโมง และเกิน 140 มก./ดล. หลังมื้ออาหาร 2 ชั่วโมง

สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ การควบคุมเบาหวานไม่ดีพอ การกินอาหารที่มีน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตมากเกินไป การเคลื่อนไหวน้อย ความเครียด การเจ็บป่วยหรือติดเชื้อ และการใช้ยาบางชนิด เช่น สเตียรอยด์

อาการของน้ำตาลสูงมักเกิดขึ้นช้า เช่น ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำมาก อ่อนเพลีย น้ำหนักลด ตาพร่ามัว แผลหายช้า ปลายมือปลายเท้าชา หรือผิวหนังแห้งคัน

สิ่งที่ควรทำเมื่อมีอาการน้ำตาลสูงคือ ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ ปรึกษาแพทย์หรือพยาบาล และปฏิบัติตามแผนการรักษาอย่างเคร่งครัด

 

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia)

น้ำตาลในเลือดต่ำเกิดจากระดับน้ำตาลกลูโคสต่ำกว่า 70 มก./ดล. ซึ่งอาจเกิดอย่างรวดเร็วและเป็นอันตรายต่อสมอง หากไม่ได้รับการแก้ไขทันเวลา

สาเหตุทั่วไป ได้แก่ กินอาหารน้อยหรือไม่ตรงเวลา การกินยาลดน้ำตาลเกินขนาด การฉีดยาอินซูลินมากเกินไป หรือการออกกำลังกายหนักกว่าปกติ

อาการน้ำตาลต่ำมักเกิดเร็ว เช่น เหงื่อออกมากผิดปกติ ใจสั่น หิวจัด มือสั่น ตัวสั่น อ่อนเพลีย เวียนศีรษะ สับสน ปวดศีรษะ ปากซีด หรือในกรณีรุนแรงอาจหมดสติหรือชัก

วิธีแก้ไขเบื้องต้นคือเพิ่มระดับน้ำตาลทันทีด้วยคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยว เช่น ดื่มน้ำผลไม้ น้ำหวาน กินลูกอม หรือทานน้ำผึ้ง/ไซรัป จากนั้นนั่งพักประมาณ 15 นาทีแล้ววัดระดับน้ำตาลซ้ำ หากไม่ดีขึ้นหรือหมดสติ ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที และห้ามป้อนอาหารหรือเครื่องดื่มทางปากในผู้หมดสติ

การทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างอาการน้ำตาลสูงและต่ำ ช่วยให้ผู้ป่วยเบาหวานและคนรอบข้างสามารถดูแลตนเองได้อย่างปลอดภัย และลดความรุนแรงของภาวะฉุกเฉิน ควรปรึกษาแพทย์เสมอเพื่อคำแนะนำที่เหมาะสม