เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ มรดกทางทะเลขององค์การเรือโลก

19 มิถุนายน 2567

เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ มรดกของไทย หนึ่งเดียวในโลก การจัดขบวนพยุหยาตราทางชลมารค และงานพระราชพิธีเสด็จพระราชดำเนินถวายผ้าพระกฐิน โดยขบวนพยุหยาตราทางชลมารค ณ วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร กำหนดจัดให้มีขึ้นในวันที่ 27 ตุลาคม 2567 นี้

เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 นายกฯ ติดตามความก้าวหน้า การจัดขบวนพยุหยาตราทางชลมารค และการซ่อมแซมการประดับตกแต่งเรือพระที่นั่ง ในส่วนการจัดขบวนพยุหยาตราทางชลมารค ใช้เรือพระราชพิธี จำนวนทั้งสิ้น 52 ลำ จัดขบวนเป็น 5 ริ้ว ความยาว 1,200 เมตร กว้าง 90 เมตร โดยใช้กำลังพลประจำเรือในขบวนเรือพระราชพิธี รวมทั้งสิ้น 2,200 นาย และงานพระราชพิธีเสด็จพระราชดำเนินถวายผ้าพระกฐิน โดยขบวนพยุหยาตราทางชลมารค ณ วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร กำหนดจัดให้มีขึ้นในวันที่ 27 ตุลาคม 2567

 

เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ มรดกทางทะเลขององค์การเรือโลก

ประวัติเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์

เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ กับรางวัลเหรียญทอง มรดกทางทะเลขององค์การเรือโลก

“สุวรรณหงส์ทรงภู่ห้อย งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์
เพียงหงส์ทรงพรหมินทร์ ลินลาศเลื่อนเตือนตาชม”

"เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์" สร้างขึ้นตั้งแต่ในสมัยอยุธยา เดิมมีชื่อเรียกว่า เรือศรีสุพรรณหงส์ หรือ เรือพระที่นั่งชัยสุพรรณหงส์

ครั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 ปรากฎชื่อเป็น เรือพระที่นั่งสุวรรณหงส์ คำว่า "สุวรรณหงส์" แปลว่า หงส์ทอง ตามคัมภีร์ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู หงส์เป็นพาหนะของเทพ เช่น พระพรหม ส่วนในศาสนาพุทธ หงส์เป็นสัญลักษณ์ของจิตวิญญาณบริสุทธิ์หรือจิตอันเที่ยงแท้ดังปรากฏในชาดกที่กล่าวถึงพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นหงส์ ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หั รัชกาลที่ 3 ปรากฏชื่อเป็น เรือพระที่นั่งศรีสุพรรณหงส์

จากนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ทรงสร้างเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ลำปัจจุบัน แต่มาแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6เพื่อทดแทนเรือพระที่นั่งลำเดิมที่สร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 และได้มีการประกอบพิธีลงน้ำเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454

 

ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค 2567

เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ เป็นเรือพระที่นั่งกิ่ง มีโขนเรือแกะสลักเป็นรูปหงส์ จำหลักไม้ลงรักปิดทองประดับกระจก มีพู่ห้อย ปลายพู่เป็นแก้วผลึก ภายนอกทาสีดำ ท้องเรือภายในทาสีแดง เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ความยาว 46.15 เมตร ความกว้าง 3.17 เมตร ความลึกของลำเรือ 94 เซนติเมตร กินน้ำลึก 41 เซนติเมตร ฝีพาย 50 คน นายท้าย 2 คน นายเรือ 2 คน ผู้ถือธงท้ายเรือ 1 คน พสัญญาณ 1 คน คนเห่ 1 คน

เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์มีความงดงามในเชิงศิลปกรรมประกอบกับเป็นเรือที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ชาติไทย เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ยังมีความสำคัญในการเป็นมรดกโลกในภูมิภาคเอเชียตะวันออกที่แสดงถึงความอัจฉริยะในการต่อเรือของช่างไทยโบราณอีกด้วย ซึ่งแสดงออกถึงความเป็นเอกลักษณ์ของชาติได้อย่างวิจิตรบรรจง นอกจากนี้รัฐบาลไทยยังได้ตระหนักถึงคุณค่าและความสำคัญ จึงได้บำรุงรักษาเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์เป็นอย่างดี

ด้วยเหตุนี้องค์การเรือโลกแห่งสหราชอาณาจักร (World Ship Trust) ซึ่งเป็นองค์กรการกุศล มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการศึกษาและความรู้ของสาธารณชนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การเดินเรือ การต่อเรือ ส่งเสริมการบำรุงรักษาเรือสมัยโบราณที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ เพื่อให้เป็นมรดกล้ำค่าที่สาธารณชนรุ่นหลังจะได้มีโอกาสศึกษาและชื่นชมต่อไป และได้มอบรางวัลเรือโลกแก่เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ โดยคณะกรรมการองค์การเรือโลกแห่งสหราชอาณาจักร ได้เข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ เพื่อทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเหรียญรางวัลมรดกทางทะเลขององค์การเรือโลก ประจำปี พ.ศ. 2535 (The World Ship Trust Maritime Heritage Award "Suphannahong Royal Barge" เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2535

จากนั้น พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ได้พระราชทานเหรียญรางวัลดังกล่าวแก่นายสุวิชญ์ รัศมิภูติอธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้น ซึ่งเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลรักษาเรือพระที่นั่งสุพรรณงส์ โดยจัดแสดงอยู่ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี โดยประชาชนสามารถเข้าชมความงดงามของเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ได้ ณ พิพิธภัณฑ์ดังกล่าว

 

แห่เรือ 2567 ครบ 6 รอบ 72 พรรษา เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์

 

อ้างอิงที่มาจาก : พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี