ทำความรู้จัก ผ้าพาดบ่าของชาวภูฏาน คือส่วนสำคัญที่ขาดไม่ได้

ภูฏาน (Bhutan) ดินแดนแห่งมังกรสายฟ้า ไม่ได้เป็นที่รู้จักเพียงเพราะความสุขมวลรวมประชาชาติ (GNH) หรือทิวทัศน์หิมาลัยอันงดงามเท่านั้น แต่ยังเป็นประเทศเดียวที่ ชุดประจำชาติ มีความหมายลึกซึ้งยิ่งกว่าเครื่องแต่งกายประจำวัน ในวัฒนธรรมภูฏาน ชุด "Gho" สำหรับบุรุษ และ "Kira" 

สำหรับสตรี ไม่ได้เป็นเพียงแฟชั่นที่ต้องสวมใส่ตามกฎหมายเท่านั้น แต่คือ เครื่องบ่งชี้ "สถานะทางสังคม" ที่ผู้คนสวมใส่ติดตัวไว้ตลอดเวลา ลายผ้า สี และวิธีการสวมใส่ ไม่ได้บอกแค่รสนิยม แต่ยังทำหน้าที่เป็น "รหัสลับ" ที่เผยถึงตำแหน่งในที่ทำงาน อำนาจทางการเมือง และชนชั้นในสังคมอย่างชัดเจน บทความนี้จะพาทุกท่านไปสำรวจมิติที่ซ่อนเร้นของเสื้อผ้าในภูฏาน ที่ซึ่งผ้าผืนเดียวมีอิทธิพลในการกำหนดตัวตนและฐานะได้จริง

 

ในราชอาณาจักรภูฏาน การแต่งกายไม่ใช่เพียงเรื่องความงาม แต่เป็น “ภาษาทางวัฒนธรรม” ที่บ่งบอกทั้งเพศและสถานะทางสังคมของผู้สวมใส่ ชุดประจำชาติภูฏานสำหรับผู้ชายนั้นเรียกว่า “โก” (བགོ - Gho) ส่วนของผู้หญิงเรียกว่า “คีรา” (ཀི་ར་ - Kira) ทว่าชุดจะยังไม่สมบูรณ์ หากขาดผ้าพาดบ่าที่เรียกว่า “คับเน” และ “ราชู”

“คับเน” (བཀབ་ནེ་ – kabné) คือผ้าพาดบ่าของบุรุษภูฏาน ที่สวมเฉียงจากไหล่ซ้ายพาดไปด้านขวา
สีของผืนผ้านี้สะท้อน “ลำดับชั้นทางสังคม” อย่างชัดเจน

• ​สีเหลือง (Saffron) สำหรับ พระมหากษัตริย์และสมเด็จพระสังฆราช
• ​สีส้ม (Orange) สำหรับนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี
• ​สีแดง (Red/Dasho) สำหรับสมาชิกพระราชวงศ์ชาย ข้าราชการชั้นสูง และผู้ที่ได้รับพระราชทานเกียรติยศสูงสุด เช่น ผู้ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เป็น ดาโช 
• ​สีเขียว (Green) สำหรับผู้พิพากษา
• ​สีน้ำเงิน (Blue) สำหรับสมาชิกสภาแห่งชาติและสภาผู้แทนราษฎร
• ​สีขาว (White) สำหรับพลเมืองทั่วไป

 

ส่วน “ราชู” (ར་ཕྱུ་ – rachu) คือผ้าพาดบ่าของสตรีภูฏาน ใช้คล้องไหล่ซ้ายเหนือชุดคีรา ผ้าชนิดนี้มักทอด้วยไหมหรือลินิน มีลวดลายละเอียดงดงามและสีสันสะดุดตา ผ้าราชูสีแดงเข้มมักใช้ในงานพระราชพิธี ส่วนสีทองหรือสีเหลืองนั้น จะใช้สำหรับสมเด็จพระราชินี สมเด็จพระบรมราชชนนีของพระมหากษัตริย์ หรือพระบรมวงศ์ชั้นสูงสุดแล้วแต่จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม อย่างไรก็ดี สีของราชูสำหรับสตรี อาจไม่สามารถนำมาใช้แบ่งสถานภาพทางสังคมได้อย่างชัดเจนเท่ากับสีของคับเนสำหรับบุรุษที่ถูกนำมาใช้อย่างเคร่งครัด

 

ในงานพระราชพิธี รัฐพิธี หรือวาระสำคัญของชาติ สมเด็จพระราชาธิบดีแห่งภูฏานจะทรงคับเนสีเหลือง ในขณะที่สมเด็จพระราชินีจะทรงราชูสีแดงหรือทอง เช่น งานพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมรส สมเด็จพระราชินีแห่งภูฏานจะทรงราชูสีเหลืองทอง ส่วนในงานพระราชพิธี รัฐพิธี หรืองานพิธีการอื่น ๆ ตลอดจนการต้อนรับพระราชอาคันตุกะจากต่างประเทศ และการเสด็จพระราชดำเนินเยือนต่างประเทศ สมเด็จพระราชินีจะทรงราชูสีแดง ดังนั้น สี ลวดลาย และลักษณะของคับเนและราชูที่ทรงคลุมฉลองพระองค์ จึงนับเป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งที่ใช้แสดงสถานะเพื่อบ่งบอกพระราชอิสริยยศตามโบราณราชประเพณีของราชสำนักภูฏาน อันเป็นแบบแผนสืบเนื่องมาจนทุกวันนี้

 

เรื่อง: อันตรกาล
ขอบคุณที่มาจาก : เจริญกรุง