เปิดความเชื่อ วันลอยกระทง สิ่งที่ควรทำ สิ่งที่ควรเลี่ยง มีอะไรบ้าง

เปิดความเชื่อ วันลอยกระทง สิ่งที่ควรทำ และ สิ่งที่ควรเลี่ยง มีอะไรบ้าง จักขอถ่ายทอดความเชื่อและสิ่งที่ควรปฏิบัติในวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 หรือ "วันลอยกระทง" โดยแบ่งเป็นมุมมองแห่งกาลก่อน และสิ่งที่ควรประพฤติให้สอดคล้องกับยุคสมัยปัจจุบัน ดังนี้

 

1. ความเชื่อแห่งวันลอยกระทง: สิ่งที่บรรพบุรุษเราเคยมุ่งหวัง

สิ่งที่ควรทำ (ย้อนยุค)    ความเชื่อแต่โบราณ

จุดธูปเทียนในกระทง, ลอยประทีปไปตามธารา    

1. การขอขมาและบูชา: เพื่อขอขมาต่อ "พระแม่คงคา" ที่ได้ใช้น้ำ อาบ ดื่ม กิน และขอให้พระแม่โปรดรับเอาสิ่งชั่วร้ายไปกับสายน้ำนั้น เพื่อเป็นสิริมงคล
ตัดเล็บ ตัดเส้นผม, ใส่เหรียญ/สตางค์ลงในกระทง    

2. การสะเดาะเคราะห์: เชื่อว่าการตัดส่วนหนึ่งของร่างกาย (ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นตัวเรา) ใส่ลงไป จะเป็นการ "ปล่อยเคราะห์ ปล่อยโศก" สิ่งไม่ดีในชีวิตให้ลอยไปกับสายน้ำ
ตั้งจิตอธิษฐานต่อธารา    

3. การขอพร: เพื่อให้ชีวิตมีความสุข ความเจริญ ความรุ่งเรือง และความรักที่ราบรื่นตลอดปี
ประดิษฐ์กระทงจากต้นกล้วย ใบตอง และดอกไม้    

4. การบูชาพระพุทธเจ้า: บ้างก็เชื่อว่าเป็นการบูชารอยพระพุทธบาทที่ประทับไว้ริมฝั่งแม่น้ำนัมมทานที หรือบูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสรวงสวรรค์
การรวมกลุ่ม พบปะ สังสรรค์    

5. ความบันเทิงเริงใจ: เป็นโอกาสให้นัดพบปะสังสรรค์ในหมู่ญาติมิตร และผู้คนทั่วไป เพื่อส่งเสริมความสามัคคีในชุมชน

 

2. ข้อพึงระวัง (สิ่งที่ควรเลี่ยง)

สิ่งที่ควรเลี่ยง (ย้อนยุค)    เหตุผลแต่โบราณ    สิ่งที่ควรเลี่ยง (สมัยใหม่) และเหตุผลที่แท้จริง

การปล่อยกระทงที่เสียหาย หรือลอยไปไม่ถึงจุดหมาย    อาจหมายถึงเคราะห์กรรมหรือสิ่งที่ไม่ดีจะย้อนกลับมาสู่ตน    การปล่อยกระทงที่ทำจากวัสดุที่ไม่ย่อยสลาย (โฟม, พลาสติก, เข็มหมุดพลาสติก, กระดาษมัน) เพราะจะกลายเป็น "ขยะ" ตกค้าง ทำลายระบบนิเวศในแม่น้ำลำคลอง

การทำให้ไฟในกระทงดับก่อนเวลาอันควร    เชื่อว่าจะเป็นลางไม่ดี หรือทำให้พรที่อธิษฐานไว้ไม่สมปรารถนา    การปล่อยโคมลอยในพื้นที่อันตราย เพราะอาจก่อให้เกิด "อัคคีภัย" หรือรบกวนเส้นทางการบิน (ควรทำตามกฎหมายในพื้นที่ที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น)

การมีเรื่องวิวาท หรือประพฤติผิดต่อกัน    ในวันมงคลเช่นนี้ ควรมีแต่ความสุขและความเมตตาต่อกัน    การดื่มสุราหรือสิ่งมึนเมาจนขาดสติ ในบริเวณสถานที่จัดงาน เพราะอาจนำมาซึ่งอันตรายต่อตนเองและผู้อื่น

การทำให้ "กระทงคู่รัก" ลอยแยกจากกัน    เชื่อว่าจะทำให้ความรักต้องพลัดพรากแยกทางกันในภายภาคหน้า    การลอยกระทงจำนวนมากเกินความจำเป็น (เช่น ลอยคนละใบ ทั้งที่มาด้วยกัน) เพราะเป็นการ "สร้างขยะ" โดยไม่จำเป็น และเพิ่มภาระการจัดเก็บ

 

3. การรณรงค์เพื่อสืบสานประเพณีอย่างยั่งยืน (ยุคสมัยใหม่)

แม้ความเชื่อดั้งเดิมจะทรงคุณค่า แต่การสืบสานประเพณีที่ดีงามนั้น ต้องไม่สร้างภาระให้แก่โลกใบนี้

ในฐานะที่ปรึกษา ขอเน้นย้ำเรื่อง "การรักษ์โลกควบคู่ไปกับการรักษ์ประเพณี" ดังนี้:

 

เลือกใช้วัสดุอย่างชาญฉลาด (Zero Waste Krathong)

วัสดุที่ควรใช้ (รักษ์โลก)    วัสดุที่ควรหลีกเลี่ยง (สร้างภาระ)

กระทง ๑๐๐% ย่อยสลายได้: หยวกกล้วย, ใบตอง, กะลามะพร้าว, ขนมปัง, อาหารปลา, กระทงน้ำแข็ง, กรวยไอศกรีม    

โฟมทุกชนิด: ไม่ย่อยสลาย ทำลายสิ่งแวดล้อมอย่างร้ายแรง

ธูปเทียนจากธรรมชาติ: เทียนไขธรรมชาติ, ธูปที่ทำจากวัสดุอินทรีย์    พลาสติก, เข็มหมุด, 
ลวดเย็บกระดาษ (Staples): สัตว์น้ำอาจกินเข้าไป หรือทำให้เกิดการบาดเจ็บ

ดอกไม้และสีจากธรรมชาติ: ดอกไม้สด (ที่เก็บได้ง่าย), การใช้สีจากสมุนไพร    กระดาษเคลือบมัน, พลาสติกที่ใช้ตกแต่ง: ย่อยสลายยากหรือสร้างมลภาวะ

 

แนวคิดลดภาระแม่คงคา (Reduce & Share)

"หนึ่งคู่ หนึ่งครอบครัว ลอยกระทงเดียว" (Loy Krathong Together): การลอยกระทงร่วมกันเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการลดปริมาณขยะลงอย่างมหาศาล สานสัมพันธ์และประหยัดไปในตัว

กระทงขนาดเล็ก (Mini Krathong): เลือกทำกระทงขนาดพอดีคำ หรือกระทงเล็ก เพื่อลดปริมาณวัตถุดิบที่ใช้และลดปริมาณขยะที่ต้องจัดเก็บ

ลอยกระทงออนไลน์ (Online Krathong): หากไม่สะดวกเดินทาง หรืออยากลดปริมาณขยะอย่างแท้จริง การลอยกระทงผ่านเว็บไซต์/แอปพลิเคชัน ก็เป็นอีกทางเลือกที่ตอบโจทย์ยุคดิจิทัล และได้อธิษฐานขอพรได้เช่นกัน

การทำเช่นนี้ มิได้เป็นการลดคุณค่าของประเพณี แต่เป็นการ "ยกระดับ" ประเพณี ให้คงอยู่คู่กับสิ่งแวดล้อมที่สะอาดและยั่งยืนสืบไป.